-
14950 -
4023 -
6612 -
8732
44983 plików
2035,38 GB
![Foldery Foldery](http://x4.static-chomikuj.pl/res/152bece31a.png)
![Ostatnio pobierane pliki Ostatnio pobierane pliki](http://x4.static-chomikuj.pl/res/152bece31a.png)
KTO:
powieściopisarz i dramaturg
NARODOWOŚĆ:
duńska
URODZONY:
2 czerwca 1857 w Roholte (Zelandia)
ZMARŁ:
11 października 1919 w Klotzshe, k. Drezna
DZIEŁA:
"Scypion Afrykański" (1874) - tragedia
"Arminius" (1874) - dramat
"Idealista" (1878) - opowieść naturalistyczna
"Uczeń Germanów" (1882) - powieść
"Romulus" (1883) - nowela
"G-Dur" (1883) - nowela
"Klasyczny miesiąc" (1884)
"Rok wędrówek" (1885)
"Brunhilda" (1884) - tragedia
"Tamyra" (1887) - sztuka
"Hagbarda i Signa" (1888) - sztuka
"Minna" (1889) - powieść psychologiczna
"Księga mojej miłości" (1889) - tomik poetycki
"Herman Vandel" (1891) - dramat
"Wuthorna" (1893) - dramat
"Hans Excellence" (1895)
"Pastor Mors" (1894) - powieść
"Młyn na wzgórzu" (1896) - powieść
"Płomienie ofiarne" (1903) - sztuka
"Pielgrzym Kamanita" (1906) - powieść
"Wędrowcy świata" (1910) - powieść
"Złota gałąź" (1917) - powieść
Z UZASADNIENIA NAGRODY:
Otrzymał ją za "różnorodną twórczość poetycką i wzniosłe ideały".
FAKTY Z ŻYCIORYSU:
Karl Gjellerup urodził się w rodzinie luterańskiego pastora, który umarł, gdy chłopiec miał trzy lata. Największy wpływ w dzieciństwie wywarł na niego kuzyn ze strony matki, również pastor, a także teolog i poeta, Johannes Fibeger. W wieku lat siedemnastu Karl napisał swoje pierwsze utwory, które nigdy nie zostały opublikowane: tragedię "Scypion Afrykański" i dramat "Arminius". W 1874 r. rozpoczyna studia teologiczne na uniwersytecie w Kopenhadze. Cztery lata później kończy ten wydział jako zdeklarowany ateista. W międzyczasie poznaje bowiem naukę Darwina oraz krytykę Biblii, podważającą autentyczność czwartej Ewangelii. Rozczytuje się też w pismach duńskiego krytyka Georga Brandesa (tego samego, który odkryje dla świata Nietzschego) i pod jego wpływem porzuca chrześcijaństwo. Zachwyca się niemiecką literaturą, przede wszystkim Schillerem i Goethem oraz filozofią Kanta.
W 1878 r. debiutuje naturalistyczną opowieścią pt. "Idealista", w której przedstawia losy młodego inteligenta biorącego rozbrat z religią i Kościołem. O kryzysie wiary młodego człowieka traktuje też kolejny utwór, opublikowany w 1882 r.: "Uczeń Germanów". Następne dwie nowele Gjellerupa - wydane w 1883 r. "Romulus" oraz "G-Dur" - pozostają pod wyraźnym wpływem twórczości Turgieniewa. W tym czasie pisarz wiele podróżuje po Europie. Efektem tych peregrynacji są dwie książeczki: "Klasyczny miesiąc" (1884) oraz "Rok wędrówek" (1885), w których Gjellerup zrywa z naturalizmem i teoriami Brandesa na rzecz niemieckiego klasycyzmu i tradycji antycznych.
Pierwszym ważnym utworem, który zwraca na niego uwagę publiczności, jest oparta na motywach sag nordyckich i starogermańskich tragedia "Brunhilda", opublikowana w 1884 r. Krytycy wskazują na wpływy dramatu greckiego, teatru elżbietańskiego oraz literatury staroislandzkiej. W 1887 r. Gjellerup żeni się z kuzynką Brandesa, Anną Karoliną Heusinger. Powstają jego kolejne sztuki: w 1887 r. "Tamyra" oraz w 1888 r. "Hagbarda i Signa". W następnym roku publikuje on psychologiczną powieść o nieszczęśliwym małżeństwie młodej drezdenki i kopenhaskiego malarza pt. "Minna", która zyskuje sobie uznanie krytyków. W 1889 r. wydaje swój tomik poetycki "Księga mojej miłości". Z czasem Gjellerup odchodzi od tragedii heroicznej i zaczyna pisać dramaty w stylu Ibsena. W 1891 r. publikuje "Hermana Vandela", w 1893 r. "Wuthorna", a w 1895 r. "Hansa Excellence". Cieszą się one wówczas w Danii ogromną popularnością.
W roku 1892 r. pisarz osiada na stałe w Dreźnie, gdzie wcześniej mieszkał już w latach 1885-87. Od tej pory wydaje swe utwory jednocześnie w języku duńskim i niemieckim, który nazywa swoim "prawdziwym środkiem wyrazu". Określa też siebie jako pisarza niemieckiego i twierdzi, że prawdziwe zrozumienie znaleźć może jedynie w Niemczech. W 1894 r. pisze paszkwil na protestanckiego pastora, powieść "Pastor Mors", a dwa lata później swój najsłynniejszy utwór, również powieść, "Młyn na wzgórzu". Gjellerup przedstawia w niej w sposób kliniczny, jak narastająca namiętność i zazdrość prowadzą do morderstwa. W utworze tym panuje charakterystyczny dla fin-de-siecle nastrój dekadencji. Lata 90-te ubiegłego stulecia to w życiu Gjellerupa okres zainteresowania filozofią Schopenhauera, a przede wszystkim buddyzmem. Pod ich wpływem pisze on sztukę o uczniu Buddy pt. "Płomienie ofiarne" (1903) oraz powieści: "Pielgrzym Kamanita" (1906) i "Wędrowcy świata" (1910). Ta ostatnia traktuje o reinkarnacji, która obok nirwany jest wtedy obiektem fascynacji pisarza.
Do problematyki chrześcijańskiej Gjellerup wraca w 1917 r. w powieści "Złota gałąź". W tym samym roku otrzymuje literacką Nagrodę Nobla. Krytycy są raczej jednomyślni: gdyby nie wydarzenia polityczne związane z I wojną światową, Karl Gjellerup nigdy nie otrzymałby Nagrody Nobla, nie był bowiem twórcą wielkiego formatu. Zachowująca podczas wojny neutralność Szwecja musiała w 1917 r. zademonstrować swoje przyjacielskie stosunki z Danią. Dlatego też Akademia Szwedzka wyróżniła w tym roku Nagrodą Nobla aż dwóch duńskich pisarzy; obok Gjellerupa także Henrika Pontoppidana. Pierwszego z nich uhonorowano za "różnorodną twórczość poetycką i wzniosłe ideały". Werdykt ten wywołał jednak większy entuzjazm w Niemczech niż w Danii, gdzie Gjellerup już od dawna uważany był za pisarza niemieckiego. Karl Gjellerup zmarł w 1919 r. w Dreźnie. O ile za życia był chwalony przez krytykę, po śmierci został doszczętnie zapomniany.
Nie ma plików w tym folderze
-
0 -
0 -
0 -
0
0 plików
0 KB
![Chomikowe rozmowy Chomikowe rozmowy](http://x4.static-chomikuj.pl/res/a2dccdc43c.png)
![Zaprzyjaźnione i polecane chomiki (18) Zaprzyjaźnione i polecane chomiki (18)](http://x4.static-chomikuj.pl/res/cba406437d.png)