- BELETRYSTYKA

William Wharton

Niebagatelną rolę w życiu małego Alberta odegrało dwoje ludzi : dziadek, który na łożu śmierci opowiedział mu historię rodziny du Aime, oraz babka, która aż do śmierci była adresatką listów pisanych z uniwersytetu, a później z frontu. W 1944 roku amerykańscy rezerwiści zostali włączeni do Wielkiej Inwazji w Europie. Był wśród nich dziewiętnastoletni Albert du Aime. Lądowanie w Normandii było dla niego traumatycznym przeżyciem, które wywarło ogromny wpływ na psychikę młodego mężczyzny. Albert brał także udział w bitwie w Ardenach, skąd ciężko ranny trafił do paryskiego szpitala. W przetrwaniu najtrudniejszych chwil pomogły mu listy do babki, które wciąż pisał. Kiedy wydaje się, że najgorsze już się skończyło, powracają wojenne koszmary...

Iga Zakrzewska-Morawek

Trzy zwyczajne kobiety z kamienicy na wrocławskim Nadodrzu. Może znasz je z sąsiedztwa albo spotykasz w domu? Może jesteś jedną z nich? I wstydzisz się tego.
Zośkę porzuciła pracująca na kolei matka. Dziewczyna do dziś czuje smak upokorzenia, które rośnie jak gula w gardle na wspomnienie przypalonych ziemniaków z zakładowej stołówki. Marta nawet nie chce pamiętać swojego panieńskiego nazwiska – w jej uszach brzmi jak nie raz wymierzony policzek. A Bosa nawet wyrwana ze snu poda wartość liczby Pi. Pijany ojciec dobrze ją wyćwiczył.
Losy tych trzech kobiet skleja toksyczny wstyd. Udają, że go nie ma, ale on jest i płynie wartko w ich żyłach. Przechodzi z matki na córkę, z pokolenia na pokolenie. I truje.

Emil Cioran

Książka o religii, a ściślej przeciw religii (chrześcijańskiej) i o (pocieszającej) możliwości samobójstwa. Hasło "Bóg umarł" jest dla Ciorana eufemizmem i w rzeczywistości oznacza: umarła religia, zwłaszcza chrześcijańska, choć zachodzi podejrzenie demiurgicznej manipulacji już u początku świata. Zły demiurg (bo przecież, uważa Cioran, stwórca dobry być nie musi, a autor takiego horrendum jak świat cielesny nawet na pewno nie jest) to egzystencjalna radykalizacja poczciwego kartezjańskiego złośliwego demiurga o dość ograniczonej szkodliwości. W oczyszczonym z bogów i religii świecie myśliciel może wreszcie żyć w sposób wolny - także od konieczności samobójstwa. Chroni przed nim możliwość dokonania go w każdej chwili.
W latach 70. książka znalazła się na indeksie Kościoła katolickiego.

Tytuł oryginału: *Le Mauvais Démiurge*

Armando Lucas Correa

Berlin 1939. Dwunastoletnia Hanna ucieka przed koszmarem rzeczywistości – najpierw w wymyślony świat, gdzie wszystko jest zabawą, potem, wraz z rodzicami, wsiada na pokład statku wiozącego uciekinierów na Kubę. Zaczyna się podróż, która zdefiniuje całe jej życie, nada mu sens, wyznaczy granice.
Nowy Jork, 2014. Dwunastoletnia Anna opiekuje się depresyjną matką i żyje w świecie marzeń. Rozmawia w wyobraźni z ojcem, który zginął, zanim się urodziła. Z szarej codzienności wytrąca je tajemnicza przesyłka z Kuby od nieznanej krewnej. Wyruszają w podróż, by poznać przeszłość rodziny.
Dwie małe dziewczynki, dwa światy, dwa zaczynające się życia. A może tak naprawdę to jedna i ta sama dziewczynka, jedno życie, jeden świat?

Tytuł oryginału: *The German Girl*

Vigdis Hjorth

Tego dnia świat Lotte Bøk, wykładowczyni historii teatru w Oslo, rozpadł się na kawałki. Jej autorytet, wiedza i tożsamość okazały się fikcją, a ona musiała zadać sobie pytanie: kim jestem? Dwa tygodnie wcześniej student poprosił ją o udział w filmie zaliczeniowym na temat związków między życiem prywatnym a zawodowym pracowników Wyższej Szkoły Sztuk.
Co takiego zobaczyła kamera, która towarzyszyła jej podczas zajęć na uczelni, spacerów po lesie, przygotowywania posiłków? Przecież w życiu kobiety nie było nic kompromitującego. Miała pięćdziesiąt siedem lat, piękny dom, wspaniałą karierę naukową, kochającą córkę i wnuki. Tymczasem udział w eksperymencie doprowadził ją do załamania. Skąd te wybuchy płaczu, trzaskanie drzwiami po wykładzie, niespokojny sen?

Tytuł oryginału: *Lærerinnens sang*

Tadeusz Konwicki

Jedna z najbardziej ponurych powieści Tadeusza Konwickiego dotyczących stanu wojennego. Bohaterem utworu jest Siódmy. To jedyne w twórczości Konwickiego imię w taki sposób symboliczne – oznacza kolejne po 1944, ’56, ’68, ’70, ’76 i ’80 powstanie. Autor ukazuje wędrówkę bohatera próbującego uniknąć internowania. Pewnego dnia Siódmy słyszy łomotanie do drzwi. Nie ma wątpliwości – w końcu przyszli także po niego. Ucieka więc z mieszkania i wyrusza w tułaczkę po Warszawie. W torbie dźwiga matryce nielegalnych wierszy. Czy zdoła ocalić siebie i poezję, która ma nieść zgnębionym ludziom otuchę? Pisarz w wyjątkowo przewrotny sposób ukazuje losy polskiego opozycjonisty. Nie pozostaje też bezstronny wobec literatury drugiego obiegu i ocenia jej wartość bardzo krytycznie. W prologu, epilogu oraz między rozdziałami powieści znajdziemy wypowiedzi samego autora. Zawarte są w nich obrazy przeszłości wileńskiej i zaświatów.[Agora, 2010]

Simone de Beauvoir

„Pewnego razu w Moskwie” to opowieść o kryzysie – małżeńskim i egzystencjalnym, którego podczas podróży do stolicy Związku Radzieckiego doświadczają Nicole i André. Zmagania bohaterów z nieuchronnie upływającym czasem oraz realiami życia za żelazną kurtyną stanowią dla Simone de Beauvoir punkt wyjścia do rozważań na ważne w całym jej dorobku literackim tematy, jak miłość i przyjaźń, problem kobiecości i męskości, rozczarowanie – tak życiowe jak polityczne, wreszcie – starość. Wydane po raz pierwszy po polsku „Pewnego razu w Moskwie” daje czytelnikowi możliwość kolejnego (i być może innego) spojrzenia na twórczość prozatorską autorki „Mandarynów”.

Tytuł oryginału: *Malentendu*

Altino do Tojal

Wesele Stu Tysięcy Barbarzyńców jest baśnią przepojoną liryzmem albo pełną fantazji satyrą, nade wszystko jednak - melancholijnym hymnem do miłości i przyjaźni. Opowiada nam o dziwnych stosunkach łączących pewnego bezdomnego psa z Księżycem, zadzierzgniętych w starożytnym Rzymie cezarów i zakończonych w sposób wzruszający w naszych czasach rakiet atomowych, komputerów i skażenia środowiska (...) Autor z właściwą sobie ironią, przechodzącą niekiedy w jawne szyderstwo, lecz osobliwie stowarzyszoną z nutą liryczną, przedrzeźnia zarówno pewien sposób pisania o historii, jak i samą historię, przydając jej cech groteskowych.
Warto polecić tę lekturę tym, którzy od literatury nie oczekują wyłącznie głębi przemyśleń czy oryginalności formalnej, ale również poczucia humoru, pogodnego (nie zawsze) liryzmu, polotu.

Tytuł oryginału: *Bodas de Cem Mil Bárbaros*

Clemente Guido

"Czarodziejski ptak ułudy" jest pierwszą powieścią nikaraguańskiego pisarza Clemente Guido (ur. 1930 r.) przełożoną na język polski. Wydana w 1974 r., od razu przyniosła autorowi sukces, na który złożyło się wiele czynników - najważniejszym jednak było zapotrzebowanie społeczne. Nikaragua, nazywana także "Somozaland" - co określa najwłaściwiej stosunki polityczne i ekonomiczne w tym kraju - od czterdziestu lat pozostaje w rękach dyktatorskiej rodziny. Niezadowolenie narodu spowodowane rosnącą nędzą szerokich warstw społeczeństwa i gwałtowane bogacenie się oligarchów doprowadziło kraj do otwartej wojny domowej.
Czytelnik wraz z bohaterem przemierzy egzotyczne krainy, podda się działaniu magii starożytnych pieśni i zaklęć, ujrzy duchy bogów świętej księgi Majów "Popol-Vuh", a także spotka raz jeszcze znane mu już z "Niejakiej Mulatki" Miguela Ángela Asturiasa fantastyczne stwory, jak Cegua i Cadejo.

Tytuł oryginału: *El Pájaro del Dulce Encanto*

Matthew Gregory Lewis

Mnich, młodzieńcze dziecko M.G. Lewisa, dziś nieco trąci myszką, ale wciąż potrafi przerażać, budzić emocje i rozpalać erotyczne fantazje, o czym świadczą pojawiające się co pewien czas adaptacje i przeróbki filmowe. Jak widać, koncept żądz rodzących się pod mniszymi habitami zachowuje swoją łechczywość, a opowieść o diabelskim pokuszeniu intryguje ponadczasową uniwersalnością. Czytajmy więc Mnicha jak chcemy, choćby i jako perwersyjną powieść erotyczną, ale jeśli powstydzimy się własnej ekscytacji, będzie to znaczyć, że podziałał, i to podwójnie: dotknął jakiejś prawdy o ludzkich pragnieniach, a zarazem o zahamowaniach, jakie narzuca im obłudna moralność. | z posłowia Macieja Płazy

Tytuł oryginału: *The Monk: A Romance*

Tibor Déry

Jest to opowieść fantastyczna... poruszająca istotne zagadnienia: czy możliwa jest wolność absolutna, nie ograniczona ramami porządku? Czy człowiek jest szczęśliwy, jeżeli w każdej chwili może być sobą, gdy nigdy nikomu i niczemu nie musi się podporządkowywać?

Tytuł oryginału: *G. A. úr X.-ben*

Alfonz Bednár

W utworze "Balkon był za wysoko" autor opisuje przeżycia bohatera przeobrażającego się we śnie w różne zwierzęta, odsłania naturę człowieka jako współtwórcy absurdalnych form egzystencji.

Tytuł oryginału: *Balkón bol privysoko*

William Beckford

Porównywano dzieło Beckforda - angielskiego pisarza, zafascynowanego Orientem - z jednej strony z powiastkami filozoficznymi Woltera, z drugiej z późniejszą angielską powieścią "gotycką". Gdziekolwiek by jednak szukać jego rodowodu, jedno nie ulega wątpliwości: mimo licznych literackich koneksji jest Wathek utworem na wskroś oryginalnym, w którym humor i subtelna ironia przeplata się z naturalistycznymi wręcz opisami pełnymi grozy i napięcia, a przewrotne, pozornie dydaktyczne zakończenie nadaje mu filozoficznej głębi.

Tytuł oryginału: *Vathek*

Ira Levin

Guy i Rosemary Woodhouse, młode małżeństwo, wprowadza się do nowego mieszkania, w eleganckiej nowojorskiej kamienicy.
Sympatyczni sąsiedzi, Minnie i Roman Castevet, szybko zaprzyjaźniają się z nimi i chętnie służą im pomocą. Wkrótce Rosemary zachodzi w ciążę, ale zamiast ekscytacji i radości odczuwa coraz większy niepokój, zaczynają dręczyć ją koszmarne sny i halucynacje. Prowadząc własne śledztwo, ku swemu przerażeniu odkrywa, że Minnie i Roman są liderami satanistycznej sekty. Jednak nawet mąż nie chce jej uwierzyć i traktuje ją jak histeryczkę. Rosemary obawia się, że sąsiedzi chcą złożyć jej dziecko w ofierze Szatanowi. Prawda jest jednak o wiele bardziej złowieszcza…

Tytuł oryginału: *Rosemary's Baby*

Albert Camus

Obcy przyniósł Albertowi Camusowi popularność. Stał się bestselerem, czego Camus chyba nie do końca rozumiał, nie chciał być autorem wyłącznie Obcego. Chciał nie chciał, w roku 1940 dał światu zwierciadło, w którym może przejrzeć się człowiek. To jedna z książek (nie tylko francuskich czy dwudziestowiecznych, ale książek w ogóle), które są w ciągłym obiegu czytelniczym, to znaczy są nieustannie czytane, przemyśliwane, interpretowane. Wciąż aktualne, niepokojące. Domagające się kolejnych edycji, kolejnych przekładów.
Bohater zagadka, Meursault, który imię zawdzięcza czy to znanemu burgundowi, czy skażonemu burgundzkim „u” mariażowi słońca i morza, z których się zrodził, z którymi się stapia, które przynoszą mu szczęście i zadają cierpienie. I powieść o byciu obcym, o człowieku uciskanym przez społeczeństwo, rzecz o miłości, o zgubnym wpływie słońca. I wielu innych sprawach.