Publikacje IPN - Historia - VirtualDisc

11,0 MB
20 lip 16 6:28

Solidarność, „Zachód” i „Węże”. Służba Bezpieczeńs twa wobec emigracyjnych struktur Solidarności 1981 –1989.7z

Autor: Patryk Pleskot
Kategoria: Historia
Liczba stron: 538
Data wydania: Warszawa 2011

Jednym z najważniejszych celów Służby Bezpieczeństwa w latach osiemdziesiątych stało się rozpracowanie i kontrola szeroko rozumianych środowisk Solidarności, w tym także licznych organizacji emigracyjnych, nawiązujących do tradycji NSZZ „Solidarność”, tworzonych przede wszystkim po 13 grudnia 1981 r. przez związkowców, którzy opuścili Polskę, oraz ich sympatyków – obywateli państw zachodnich.

Prezentowany wybór źródeł pokazuje zróżnicowany stan wiedzy funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa na temat zagranicznych struktur solidarnościowych: czasami dysponowali oni bardzo szczegółowymi materiałami, niekiedy jednak wiedzieli zaskakująco niewiele.

1,9 MB
20 lip 16 6:21

Rejestr faktów represji na obywatelach polskich za pomoc ludności żydowskiej w okresie II wojny świa towej.pdf

Autor: Aleksandra Namysło,Grzegorz Berendt
Kategoria: Historia
Liczba stron: 438
Data wydania: Warszawa 2014

Niniejsza publikacja jest pierwszym efektem prac prowadzonych przez grupę badaczy w ramach projektu Indeks Polaków zamordowanych i represjonowanych za pomoc Żydom w okresie II wojny światowej.

Zawiera ona 289 krótkich opisów represji wobec 505 Polaków za pomoc niesioną ludności żydowskiej. Zarówno poszczególne noty, jak i cała publikacja ma charakter otwarty i – w miarę pojawienia się kolejnych ustaleń oraz nowych informacji – treści będą uzupełniane i modyfikowane.

18,6 MB
20 lip 16 6:16

Biuletyny Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicz nego. Grudzień 1954 – listopad 1956.7z

Autor: Wanda Chudzik, Mirosław Filipiak, Jakub Gołębiewski
Kategoria: Historia
Liczba stron: 818
Data wydania: Warszawa 2009

Narastająca fala krytyki metod i działań bezpieki po ucieczce z Polski ppłk. J. Światły wymusiła konieczność przeprowadzenia reorganizacji aparatu bezpieczeństwa i doprowadziła do podziału MBP na dwie instytucje – MSW i KdsBP. Ten ostatni przejął wówczas zadania po zlikwidowanym Ministerstwie.

Lata 1954–1956 to nadal okres represji, ale także coraz silniejszego oporu społeczeństwa, który osiągnął swoje apogeum podczas tragicznych wydarzeń w Poznaniu.

Publikacja stanowi kontynuację edycji biuletynów MBP z lat 1946–1950 i zawiera materiały Gabinetu Przewodniczącego KdsBP. Biuletyny przeznaczone dla kierownictwa różnych struktur aparatu władzy dostarczają informacji o wydarzeniach – ważnych z punktu widzenia bezpieki – w życiu społecznym, gospodarczym i politycznym Polski Ludowej.

W serii „Dokumenty” publikowane są nieznane dotychczas materiały archiwalne dotyczące najnowszej historii Polski. Pokazują one różne formy represji, jakich obywatele polscy doświadczyli w latach 1939–1989 ze strony władz nazistowskich i komunistycznych, oraz zorganizowane i spontaniczne przejawy oporu społecznego.

61,2 MB
20 lip 16 6:09

Rozwiązanie kwestii żydowskiej w dystrykcie Galicj a - raport (Fritza) Katzmanna.pdf

Autor: Andrzej Żbikowski
Kategoria: Historia
Liczba stron: 184
Data wydania: Warszawa 2001

Tzw. raport (Fritza) Katzmanna, współorganizatora eksterminacji polskich Żydów. Wstrząsające zdjęcia i beznamiętne relacje, porte-parole do słynnych „Rozmów z katem".

Pierwsza pełna edycja raportu wyższego oficera SS i policji Friedricha Katzmanna o akcji Reinhard (Einsatz Reinhard), której celem była eksterminacja Żydów polskich. Oryginał raportu wraz z innym ważnym dokumentem dotyczącym Zagłady Żydów polskich, a mianowicie z raportem Jürgena Stroopa o likwidacji powstania w getcie warszawskim w kwietniu i maju 1943 r., został przekazany stronie polskiej w 1948 r. Oba raporty spoczęły w Archiwum Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich.

Raport Katzmana jest jednym z najbardziej charakterystycznych dokumentów hitlerowskich, w którym wysoki funkcjonariusz SS i policji, kierujący zagładą tysięcy ludzi, składa relację z dokonanych zbrodni. Raport zawiera 153 zdjęcia, w większości dotychczas nigdzie nie publikowane, które szczegółowo przedstawiają przebieg akcji Reinhard.

4,2 MB
20 lip 16 5:58

Kamil Dworaczek, Studencki Komitet Solidarności we Wrocławiu 1977–1980.7z

Autor: Kamil Dworaczek
Kategoria: Historia
Liczba stron: 151
Data wydania: Warszawa 2011

Studenckie Komitety Solidarności powstały w pięciu ośrodkach akademickich na przełomie 1977 i 1978 r. Impulsem do ich organizowania było zamordowanie Stanisława Pyjasa, krakowskiego studenta i współpracownika Komitetu Obrony Robotników.

Wrocławski komitet został powołany 14 grudnia 1977 r. Bardzo szybko stał się jednym z najaktywniejszych SKS-ów i ważnym elementem opozycji w Polsce przed 1980 r. Jego działacze odegrali również istotną rolę w powstawaniu i działaniu „Solidarności” oraz Niezależnego Zrzeszenia Studentów w latach osiemdziesiątych. Książka Kamila Dworaczka jest pierwszą monografią SKS we Wrocławiu. Dzięki wykorzystaniu różnego rodzaju źródeł – od relacji po dokumenty SB – naświetla działalność komitetu w sposób szczegółowy i bardzo wszechstronny.

4,8 MB
20 lip 16 5:48

Aparat bezpieczeństwa w Polsce w latach 1954–1956. Taktyka, strategia, metody, wstęp Andrzej Paczkow ski, wybór i opracowanie Grzegorz Majchrzak, Andrz ej Paczkowski (seria „Dokumenty”, t.50.7z

Autor: Grzegorz Majchrzak, Andrzej Paczkowski
Kategoria: Historia
Liczba stron: 361
Data wydania: Warszawa 2011

Niniejszy tom jest piątym (trzecim wydanym przez IPN) zbiorem w serii przedstawiającej dokumenty centrali aparatu bezpieczeństwa publicznego, tym razem Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego.

Obejmuje materiały z narad, odpraw, posiedzeń i zebrań komitetu (protokoły, referaty, wypowiedzi i informacje), poświęconych kluczowym kierunkom działania resortu oraz wydarzeniom, które w nim zaszły. Ukazuje on działalność aparatu bezpieczeństwa w trudnym dla niego okresie odwilży.

9,0 MB
20 lip 16 5:14

Polska pod reżimem komunistycznym. Sprawozdanie z sytuacji w kraju (1944–1949), wstęp i oprac. Jolan ta Mysiakowska-Muszyńska, Wojciech J. Muszyński.7z

Autor: Jolanta Mysiakowska-Muszyńska, Wojciech J. Muszyński
Kategoria: Historia
Liczba stron: 370
Data wydania: Warszawa 2015

Publikacja otwiera cykl wydawniczy IPN „Z archiwum Rządu RP na Uchodźstwie”, w ramach którego publikowane będą materiały źródłowe pochodzące z archiwów polskiego rządu emigracyjnego.

Pierwszy tom prezentuje raport MSW Rządu RP na Uchodźstwie: „Sprawozdanie z sytuacji w kraju (1944–1949)”, który jest analityczną syntezą sytuacji w powojennej Polsce.

8,4 MB
20 lip 16 5:09

Krajowa Komisja Porozumiewawcza NSZZ Solidarność. Posiedzenie 10–12 sierpnia 1981.7z

Autor: Jan Olaszek
Kategoria: Historia
Liczba stron: 231
Data wydania: Warszawa 2016

Archiwum Solidarności zostało powołane w 1983 r. przez Marka Owsińskiego, Janinę Jankowską, Andrzeja Paczkowskiego, Grzegorza Bogutę i Wojciecha Adamieckiego jako podziemna struktura, mająca na celu gromadzenie i publikowanie dokumentów NSZZ „Solidarność".

Do 1989 r. Archiwum Solidarności, autoryzowane przez konspiracyjne władze Związku, wydało 22 książki, m.in.: reportaż historyczny Małgorzaty Szejnert i Tomasza Zalewskiego Szczecin: Grudzień – Sierpień – Grudzień, stenogramy pięciu posiedzeń Komisji Krajowej, zapisy procesów Janusza Pałubickiego i Międzyzakładowego Robotniczego Komitetu „Solidarności", zbiory przemówień Karola Modzelewskiego i Zbigniewa Bujaka, kilka monografii regionalnych. Działa jako Stowarzyszenie „Archiwum Solidarności". Jego celami statutowymi są ochrona i upowszechnianie dorobku oraz tradycji niezależnych ruchów społecznych i opozycyjnych z lat 1976–1989, a w szczególności NSZZ „Solidarność". Stowarzyszenie wespół z Ośrodkiem KARTA stworzyło obszerną kolekcję archiwalną „Solidarność" – narodziny ruchu, zawierającą podstawowe dokumenty na temat NSZZ „Solidarność" w latach 1980–1981. Zbiór ten, wraz z gdańskimi postulatami z sierpnia 1980 r., został wpisany na listę „Pamięć świata" UNESCO. W 2005 r. stowarzyszenie zostało laureatem honorowej nagrody Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej „Kustosz Pamięci Narodowej".

3,9 MB
20 lip 16 5:04

Jan Paweł II w Szczecinie. Meldunki operacyjne Woj ewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych z 1987 roku.7z

Autor: Magdalena Semczyszyn, Anna Sitkowska, Zbigniew Stanuch
Kategoria: Historia
Liczba stron: 192
Data wydania: Szczecin 2007

„W czerwcu 2007 r. minęło dwadzieścia lat od wizyty w Szczecinie Ojca Świętego Jana Pawła II. Jubileusz stał się okazją do wspomnień oraz przyczynkiem do tego, aby wydać materiały źródłowe nawiązujące do pamiętnych dla miasta wydarzeń.

Publikowane dokumenty – meldunki operacyjne, które naczelnicy Wydziałów IV i V Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Szczecinie kierowali do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Warszawie – zawierają informacje o sytuacji w relacjach państwo–Kościół na Pomorzu Zachodnim, przygotowaniach, przebiegu i echach papieskiej wizyty.

1,5 MB
20 lip 16 4:54

„Oaza wolności”. Duszpasterstwa akademickie w lata ch siedemdziesiątych XX w. Materiały pokonferencyj ne, red. Marta Marcinkiewicz, Szczecin 2016.pdf

Autor: pod redakcją Marty Marcinkiewicz
Kategoria: Historia
Liczba stron: 135
Data wydania: Szczecin 2016

„Czytelnik biorący do ręki publikację wzbogaci swoją wiedzę na temat form duszpasterskich, wycinku dziejów Kościoła katolickiego na ziemiach polskich po II wojnie światowej, działalności duszpasterzy pracujących wśród młodzieży akademickiej, środowiska opozycji oraz dziejów duszpasterstwa akademickiego, szczególnie w Gorzowie Wlkp. i na Pomorzu Zachodnim. Pozna rolę, jaką w PRL odegrał Kościół katolicki, jego duszpasterze i wierni […] zarówno w procesie działalności duszpasterskiej na ziemiach polskich, jak i kształtowania postaw obywatelskich młodego pokolenia w oparciu o tradycję katolicką i wartości chrześcijańskie. Publikacja upublicznia rolę wielu duchownych i działaczy świeckich, którzy w oparciu o instytucje kościelne tworzyli środowisko opozycyjne w PRL. Publikacja jest dobrym przyczynkiem do ukazania najnowszych dziejów Kościoła katolickiego na ziemiach polskich

1,3 MB
20 lip 16 4:37

„Intelektualiści polscy milczą zupełnie”. Grudzień 1970 – styczeń 1971 w Szczecinie, red. Sebastian Ligarski, Szczecin 2016.pdf

Autor: Sebastian Ligarski
Kategoria: Historia
Liczba stron: 88
Data wydania: Szczecin 2016

W publikacji zawarto pięć artykułów, które w większości dotyczą stosunku środowiska intelektualnego do powstania grudniowego.

Spis treści

Sebastian Ligarski, Twórcy wobec grudnia 1970 r. – stycznia 1971 r. oraz zmiany na szczytach władzy w literaturze memuarystycznej i epistolograficznej

Paweł Szulc, „Filmujemy jak najwięcej, to jest nasz obowiązek wobec historii”. Dziennikarze i media wobec grudnia ’70 i stycznia ’71 w Szczecinie

Maciej Maciejowski, Przedstawiciele szczecińskich środowisk akademickich wobec robotniczego protestu 17-18 grudnia 1970 r.: próba rekonesansu

Zbigniew Stanuch, Duchowieństwo katolickie województwa szczecińskiego wobec protestów z grudnia 1970 i stycznia 1971 r.

Małgorzata Ptasińska-Wójcik, Reakcja paryskiej „Kultury” na polski grudzień ’70

7,1 MB
20 lip 16 4:32

Nad Odrą i Bałtykiem. Myśl zachodnia. ludzie − kon cepcje − realizacja do 1989 r., red. M. Semczyszyn , T. Sikorski, A. Wątor, Szczecin 2016.pdf

Autor: pod redakcją Magdaleny Semczyszyn,
Tomasza Sikorskiego, Adama Wątora
Kategoria: Historia
Liczba stron: 773
Data wydania: Szczecin 2016

W tomie studiów znalazły się 43 artykuły naukowe dotyczące zagadnienia polskiej myśli zachodniej: jej genezy, głównych twórców i propagatorów, koncepcji promowanych przez polskie nurty polityczne w XX w. oraz jej recepcji przez władze PRL.
Po zakończeniu II wojny światowej program zachodni stał się nie tylko najważniejszym składnikiem racji stanu, ale również czynnikiem (nie tylko propagandowym i ideologicznym) legitymizującym istnienie Polski Ludowej, jej pryncypiów ustrojowych i sojuszu z ZSRS. Dorobek na tym polu trudno kwestionować i lekceważyć, pomimo rozlicznych zwrotów w naszej historii i panujących w nauce polskiej trendów.

1,3 MB
20 lip 16 4:25

„Politycznie obcy!”. Żołnierze Wojska Polskiego w zainteresowaniu komunistycznego aparatu represji i propagandy w latach 1944–1956, red. Bogusław Pola k, Paweł Skubisz, Szczecin 2016.pdf

Autor: Bogusław Polak, Paweł Skubisz
Kategoria: Historia
Liczba stron: 345
Data wydania: Szczecin 2016

Niniejsza książka została poświęcona losom żołnierzy Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, a także tych oficerów i szeregowych ludowego Wojska Polskiego, którzy postrzegali świat inaczej niż nowi włodarze kraju. Po 1944 r. stali się oni obiektem niewybrednej propagandy oraz zakrojonych na dużą skalę działań operacyjnych i śledczych sowieckiego oraz rodzimego aparatu represji.

Decydenci komunistyczni dążyli do zepchnięcia wyżej wymienionych na margines życia społecznego i politycznego, a w niektórych wypadkach również eliminacji fizycznej. Pragnienie unicestwienia tej grupy, która walczyła o polski niezależny byt państwowy, wynikało z przeświadczenia władz komunistycznych o braku możliwości indoktrynacji ideologicznej. Stąd nie bez przyczyny żołnierzy tych określano mianem „politycznie obcych”. Być może pewną rolę odegrały tutaj i inne czynniki, jak choćby przeświadczenie o realnym zagrożeniu działalnością w strukturach podziemia niepodległościowego czy pracy wywiadowczej na rzecz państw zachodnich. Nie bez znaczenia pozostawał również fakt zaangażowania części oficerów Wojska Polskiego w zwalczanie ruchu komunistycznego w okresie II Rzeczypospolitej, a w związku z powyższym można dopatrywać się pewnej próby rewanżu i rozliczenia za współpracę z Oddziałem II Sztabu Głównego WP, który w znacznej mierze odpowiadał za działania wymierzone w komunistów.

Dławienie oporu i likwidacja najbardziej patriotycznej części formacji niepodległego państwa polskiego były konkretnymi celami już u schyłku wojny (1944–1945), jednak największe natężenie represji przypadło pomiędzy rokiem 1948 a 1954. Także w okresie późniejszym nie brak przykładów bezpardonowej walki z „wrogami władzy ludowej”. Tam, gdzie nie sięgały macki sowieckiego i rodzimego komunistycznego aparatu bezpieczeństwa, prowadzono różne formy działalności propagandowej – zarówno w prasie, jak i radiu. Tak też było w wypadku polskiego uchodźstwa na Zachodzie, licznego i wspartego autorytetem wybitnych wojskowych i polityków, a przez to w ocenie komunistycznego aparatu bezpieczeństwa postrzeganego jako wyjątkowe zagrożenie.

2,5 MB
20 lip 16 4:21

Paweł Szulc, Zniewolony eter. Polskie Radio Szczec in w latach 1945–1989, Szczecin 2016.pdf

Autor: Paweł Szulc
Kategoria: Historia
Liczba stron: 538
Data wydania: Szczecin 2016

Polskie Radio Szczecin uruchomiono w grudniu 1945 r. jako pierwszą rozgłośnię na ziemiach zachodnich i północnych w Polsce. Książka „Zniewolony eter. Polskie Radio Szczecin w latach 1945–1989” opisuje historię tego lokalnego medium w okresie, kiedy Polska była krajem rządzonym autorytarnie i podporządkowanym Związkowi Radzieckiemu.

Książkę należy odczytywać na kilku poziomach – jako element historii powojennej radiofonii polskiej, jako przewodnik po kreowanej przez władze polityce propagandowej, wreszcie jako wycinek lokalnej, szczecińskiej, historii widzianej oczami dziennikarzy i władz.

1,4 MB
20 lip 16 4:17

Środki masowego zakłamania. Gadzinówki w czasie st anu wojennego, red. Sebastian Ligarski, Szczecin 2 016.pdf

Autor: pod redakcją Sebastiana Ligarskiego
Kategoria: Historia
Liczba stron: 167
Data wydania: Szczecin 2016

Propaganda w czasie stanu wojennego (1981–1983) to niezwykle szerokie spektrum działań prowadzonych przez różnego rodzaju instytucje-gremia, mających jeden wspólny mianownik: opanowanie umysłów społeczeństwa polskiego. Oddawana w ręce Czytelników publikacja ma charakter analityczny, łączący metodologię badań historycznych i prasoznawczych.

O wyborze czterech gazet, których historia składa się na treść tej publikacji, zdecydowały dwa główne czynniki. Po pierwsze, wszystkie cztery redakcje gazet tworzyły połączone zespoły redakcyjne gazet partyjnych i tzw. czytelnikowskich. W skład gazety gdańskiej i krakowskiej wchodziły po trzy dzienniki. Na Dolnym Śląsku dokonano szczególnego eksperymentu, gdyż oprócz połączenia redakcji „Gazety Robotniczej”, „Słowa Polskiego” i de iure (lecz nie de facto) „Wieczoru Wrocławia” dodatkowo zawieszono wydawanie gazet w ościennych województwach (jeleniogórskie, legnickie, wałbrzyskie), tworząc jedną gazetę dla całego regionu, pod zmienionym tytułem. W Szczecinie połączono redakcje dwóch gazet, tworząc nowy tytuł prasowy. Po drugie, prasa ta, z małymi wyjątkami dotyczącymi dzienników gdańskiego i krakowskiego, nie stała się przedmiotem głębszego zainteresowania historyków i prasoznawców. Powszechna opinia o ich funkcjonowaniu ograniczała się do stwierdzenia, że była to prasa nieciekawa, sterowana przez władze, kłamliwa, nieczytana, odrzucana przez większość społeczeństwa, o małym zasięgu wydawniczym, a więc niewarta traktowania jako źródło historyczne. Potrzeba zweryfikowania tego typu sądów stała się kolejnym powodem podjęcia tej tematyki.

1,9 MB
20 lip 16 4:11

Przemysław Benken, Wypadki gryfickie 1951, Szczeci n 2016.pdf

Autor: Przemysław Benken
Kategoria: Historia
Liczba stron: 203
Data wydania: Szczecin 2016

Celem niniejszej monografii jest opisanie przestępstw mających miejsce podczas planowego skupu zboża w powiecie gryfickim w pierwszej połowie 1951 r. (tzw. wypadków gryfickich). Lokalni aktywiści dopuścili się wówczas pobić chłopów, jak również okradli i zdewastowali ich gospodarstwa.

Szczególne znaczenie wypadków gryfickich wynikało z nagłośnienia ich przez komunistyczne władze w Warszawie, które publicznie potępiły winnych i wprowadziły pewną korektę w swej polityce rolnej. Zmiany te zostały przez członków administracji państwowej na szczeblu lokalnym błędnie odebrane jako całkowite zawieszenie procesu kolektywizacji, przez co tworzenie nowych rolniczych spółdzielni produkcyjnych uległo znacznemu spowolnieniu, a część spośród już istniejących upadła. Wypadki gryfickie okazały się jednym z kluczowych wydarzeń w kontekście procesu rozwoju socjalistycznego modelu wsi w Polsce w okresie stalinowskim.

4,4 MB
20 lip 16 4:07

Przemysław Benken, Ofensywa Tet 1968. Studium mili tarno-polityczne, Szczecin 2016.pdf

Autor: Przemysław Benken
Kategoria: Historia
Liczba stron: 254
Data wydania: Szczecin 2016

Tematem książki są militarno-polityczne aspekty komunistycznej Ofensywy Tet, która miała miejsce w Wietnamie Południowym na początku 1968 r. Wówczas to kilkadziesiąt tysięcy partyzantów, wspieranych przez regularne jednostki Demokratycznej Republiki Wietnamu, uderzyło na wszystkie większe miasta Południa, by zniszczyć wojska sajgońskie i doprowadzić do wybuchu powstania.

Stany Zjednoczone i wojska południowowietnamskie, dysponujące panowaniem w powietrzu, lepszym uzbrojeniem i przeważającą siłą ognia, odniosły wówczas poważny sukces militarny, lecz sytuacja Amerykanów w Indochinach nadal pozostawała trudna, ze względu na liczne popełnione wcześniej błędy i fatalną politykę informacyjną, która spowodowała, że w samych Stanach Zjednoczonych zaczął narastać opór przeciwko dalszemu prowadzeniu wojny.

Podczas prac nad książką szeroko wykorzystano dokumenty Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, dzięki którym możliwe okazało się m.in. uzupełnienie lub skorygowanie źródeł anglojęzycznych, a także przedstawienie, po raz pierwszy w sposób tak szczegółowy, sytuacji wewnętrznej DRW. Były to m.in. sprawozdania z attachatu wojskowego przy ambasadzie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w Hanoi, meldunki przedstawicieli przy międzynarodowej komisji w Indochinach mającej nadzorować wcielanie w życie postanowień układów genewskich z 1954 r. oraz specjalistyczne opracowania Zarządu II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Poziom przedstawionych w tych dokumentach informacji i trafność stawianych diagnoz okazały się stosunkowo wysokie, a szczegółowe opisy uzbrojenia i taktyki działania wojsk amerykańskich były niezwykle cenne.

18,0 MB
20 lip 16 4:03

Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wi eku, t. 1, red. Wojciech Skóra i Paweł Skubisz, Sz czecin 2016.7z

Autor: Wojciech Skóra i Paweł Skubisz
Kategoria: Historia
Liczba stron: 776
Data wydania: Szczecin 2016

Niniejszy tom zawiera teksty poświęcone wywiadowi i kontrwywiadowi Polski w XX w. Redaktorzy są świadomi ryzyka związanego z zaproponowaną formułą. Wydaje się jednak, że jest ono warte podjęcia. Wywiad Polski międzywojennej i z okresu II wojny światowej niewątpliwie zachował ciągłość organizacyjną i personalną. Jednak już od 1944 r. (z początkami w 1943 r.) zaczęły działać służby komunistyczne, przekształcające się stopniowo w wywiad i kontrwywiad PRL. Jednocześnie wywiad polski na uchodźstwie nie zaprzestał działań. Za podstawę tytułu książki przyjęto jednak państwo polskie jako organizatora tych służb. Jego istnienie – nawet w okresach ograniczonej suwerenności (lub jej braku) – nie ulega wątpliwości. Podobnie jak istnienie i ciągłość społeczeństwa polskiego, bez względu na obowiązujący ustrój. […] Motywem zaproponowania tak szerokiego zakresu czasowego jest nierównomierność badań nad nowoczesnym wywiadem Polski. O ile działania Oddziału II w okresie międzywojennym zostały dość dobrze opisane, nieco gorzej – w okresie II wojny światowej, to dla okresu powojennego można mówić o zdecydowanie niewystarczającym stanie badań. Być może pomieszczenie tak różnych tekstów w jednym tomie będzie zachętą dla badaczy poświęcających czas Drugiej Rzeczypospolitej, by swoje zainteresowanie skierowali na terra incognita, jaką są służby wywiadowcze po II wojnie światowej?

2,8 MB
20 lip 16 3:56

Fikcja czy rzeczywistość Wybór audycji Polskiego R adia Szczecin z lat 1946–1989, wybór, wstęp i opra c. Paweł Szulc, Szczecin 2016.pdf

Autor: Paweł Szulc
Kategoria: Historia
Liczba stron: 558
Data wydania: Szczecin 2016

Zaprezentowane dokumenty są źródłem przedstawiającym rzeczywistość kreowaną przez medium działające w socjalistycznym państwie, jakim była Polska Ludowa. Publikacja niniejsza ma wreszcie przybliżyć zarówno szczecinianom, jak i czytelnikom spoza stolicy województwa zachodniopomorskiego, fragment, często ujęty w propagandowy sposób, historii Szczecina, historii, w której uczestniczyło i którą współtworzyło Polskie Radio Szczecin”.

Wśród wybranych audycji dominują te o charakterze społeczno-politycznym. Czytelnik znajdzie tam ślady kampanii przed referendum ludowym z 1946 r., fragmenty pokazowych procesów przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Szczecinie, audycje ukazujące przepełniony powojennymi emocjami stosunek do Niemców zamieszkujących Pomorze Zachodnie. Nie zabrakło charakterystycznych dla okresu stalinowskiego audycji o współzawodnictwie pracy, walce z kułakami czy pijakami. W wybranych audycjach udało się także w pewien sposób odnotować najważniejsze przełomy PRL: Październik ’56, udział radia w kampanii antyżydowskiej Marca ’68, rolę tego medium podczas rewolty Grudnia ’70 czy dość bierną postawę w Sierpniu ’80. Nie zabrakło także audycji z okazji Święta Odrodzenia, 1 Maja czy kolejnych rocznic rewolucji październikowej. Radio uczestniczyło także podczas wizyt w Szczecinie Nikity Chruszczowa, Jana Pawła II czy Michaiła Gorbaczowa.

1,8 MB
20 lip 16 3:50

Józef Jagodziński, Bunkry na ruinach. Szkice do hi storii KL Stutthof – Außenlager Pölitz, edycja i o pracowanie tekstu Paweł Knap, Szczecin 2016.pdf

Autor: Józef Jagodziński
Kategoria: Historia
Liczba stron: 162
Data wydania: Szczecin 2016

Policka filia KL Stutthof powstała wiosną 1944 r. Jej lokalizacja wynikała z potężnego zapotrzebowania na siłę roboczą w fabryce benzyny syntetycznej – Hydrierwerke AG Pölitz, a robotników za niewielką opłatą mogły dostarczyć właśnie obozy koncentracyjne i jenieckie.

Transport z KL Stutthof trafił do prowizorycznego obozu letniego, znajdującego się w odległości jednego kilometra na północny wschód od fabryki. Zakwaterowanych w obozie więźniów wykorzystywano zarówno do pracy w Hydrierwerke Pölitz, jak i do budowy właściwego obozu (zimowego) w Mścięcinie, składającego się z ponad trzydziestu baraków wykonanych z płyt betonowych i osadzonych na trwałych fundamentach. Więźniów przeniesiono tam jesienią 1944 r. Liczba więzionych w Policach wahała się od 800 w czerwcu do 2,8 tys. w sierpniu 1944 r. W obozie przebywali Polacy, Rosjanie, Litwini, Łotysze, Niemcy, Francuzi, Jugosłowianie i Grecy, pod koniec jego istnienia prawdopodobnie również Żydzi.

Do tej pory nie została opublikowana monografia polickiej filii KL Stutthof, co więcej – nie ukazał się żaden tom wspomnień, w którym jej tematyka poruszona zostałaby w sposób choćby zbliżony do prezentowanej pracy Józefa Jagodzińskiego (1905–2002).

Józef Jagodziński w czasie II wojny światowej podczas kampanii wrześniowej brał czynny udział w obronie Warszawy. 7 października 1939 r. powrócił z punktu etapowego jeńców w Błoniu pod Warszawą. Dzień później jego dom w Piastowie wyznaczono na miejsce kontaktów przy formowaniu grup dywersyjnych, był też siedzibą odpraw sztabowych i drukarnią prasy podziemnej. Jagodziński (ps. "Bratek") zajmował się werbunkiem i utrzymywaniem kontaktów z innymi organizacjami politycznymi i wojskowymi. Jego żona, Emilia Jagodzińska (ps. "Miteczka"), kierowała lokalem konspiracyjnym, chroniła zdekonspirowanych i żywiła zbiegłych członków wspomnianych grup, prowadziła tajną przechowalnię dokumentów, broni i urządzeń poligraficznych. Ich córka, Hanna Pijewska (ps. "Jagódka"), była łączniczką. Małżeństwo Jagodzińskich aresztowano w marcu 1944 r. i przewieziono na Pawiak. W maju 1944 r. autor wspomnień trafił do KL Stutthof. Od tego momentu rozpoczynają się "Bunkry na ruinach".

2,1 MB
20 lip 16 3:40

„Nie było czasu na strach...” Z Janiną Wasiłojć-Sm oleńską rozmawiają Marzena Kruk i Edyta Wnuk, Szcz ecin 2016.pdf

Autor: Marzena Kruk i Edyta Wnuk
Kategoria: Historia
Liczba stron: 356
Data wydania: Szczecin 2016

Publikacja Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie „Nie było czasu na strach...” to zapis wielogodzinnych rozmów Marzeny Kruk i Edyty Wnuk z Janiną Wasiłojć-Smoleńską, żołnierzem pierwszego oddziału partyzanckiego na Wileńszczyźnie, dowodzonego przez Antoniego Burzyńskiego ps. „Kmicic”, a potem 5. Brygady Wileńskiej AK, dowodzonej przez mjr. Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka”.

Bohaterka opowiada o swoim dzieciństwie, walce w partyzantce, a także działalności w podziemiu niepodległościowym, za którą została skazana na podwójną karę śmierci, zamienioną w wyniku amnestii na 15 lat więzienia. Książka zawiera przedruk dziewięćdziesięciu listów, które napisała podczas odbywania kary w Zakładzie Karnym w Fordonie oraz w więzieniu o zaostrzonym rygorze w Inowrocławiu.

2,9 MB
20 lip 16 3:35

Eryk Krasucki, Przesilenie. Szczecińskie społeczeń stwo i władza w styczniu i lutym 1971 r. Obraz źró dłowy, Szczecin 2016.pdf

Autor: Eryk Krasucki
Kategoria: Historia
Liczba stron: 719
Data wydania: Szczecin 2016

Historia gorącego przełomu Grudzień ‘70 / Styczeń ‘71 to nie wędrówka od daty do daty, od faktu do faktu. Ale przede wszystkim zastanawianie się i wnioskowanie autora nad społeczeństwem Szczecina (a przede wszystkim nad stoczniowcami) i nad gestami władzy partyjno-państwowej postawionej w obliczu krwawego i zaciętego konfliktu negującego tezę o socjalizmie jako najszczęśliwszym etapie istnienia ludzkości. (…) Jest zatem Krasucki analitykiem kondycji społecznej przede wszystkim. Wgłębia się w intencje, pokazuje zależności, ocenia wypowiedzi i czyny. Obu stron konfliktu

1,8 MB
20 lip 16 3:31

Radosław Ptaszyński, Wojskowy Sąd Rejonowy i Wojsk owa Prokuratura Rejonowa w Szczecinie w latach 194 6–1955, Szczecin 2016.pdf

Autor: Radosław Ptaszyński
Kategoria: Historia
Liczba stron: 340
Data wydania: Szczecin 2016

Praca niniejsza stawia sobie za podstawowy cel nakreślenie historii wojskowego sądownictwa rejonowego w województwie szczecińskim. Istotne znaczenie ma próba poszukiwania odpowiedzi na pytanie, po co powstały wojskowe sądy i prokuratury rejonowe.

Jakie miały zadania? Czy ich ponura sława, jako jednych z głównych instytucji systemu stalinowskiego, ma oparcie w faktach? Czy moment ich powstania (początek 1946 r.) wiąże się z aktualną sytuacją polityczną w kraju? Ważna jest także próba odpowiedzi na pytanie o stopień niezależności WSR. Czy sędziowie i prokuratorzy posiadali margines swobody czy też byli jedynie narzędziami używanymi do wykonywania zadań stawianych przez władzę?

3,8 MB
20 lip 16 3:25

Ryszard Kotarba, Niemiecki obóz w Płaszowie 1942–1 945.Przewodnik historyczny.7z

Autor: Ryszard Kotarba
Kategoria: Historia
Liczba stron: 91
Data wydania: Kraków 2016

Przewodnik zawiera podstawowe informacje o getcie w Krakowie, początkach, rozbudowie i likwidacji obozu w Płaszowie, warunkach życia więźniów, niemieckich zbrodniach, ściganiu zbrodniarzy wojennych, a także wykaz wybranych publikacji, wykaz pojęć i skrótów oraz mapę z trasą zwiedzania.

1,3 MB
20 lip 16 3:19

Wokół zjazdu szczecińskiego 1949 r., red. Paweł Kn ap, Szczecin 2016.pdf

Autor: pod redakcją Pawła Knapa
Kategoria: Historia
Liczba stron: 158
Data wydania: Szczecin 2016

Tom studiów powstał przy współpracy Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN w Szczecinie z Instytutem Polonistyki i Kulturoznawstwa Uniwersytetu Szczecińskiego. Artykuły poświęcono głównie tytułowym obradom i ich recepcji – w prasie regionalnej oraz ogólnopolskich tytułach społecznych i literackich, w relacjach autobiograficznych, także w środowiskach emigracyjnych. Autorzy poruszają również kwestie dotyczące m.in. życia kulturalnego miasta (w kontekście samego zjazdu i epoki, w której został zorganizowany) czy działalności aparatu represji wobec twórców w okresie stalinowskim.

Spis treści

Paweł Knap, Wprowadzenie

Marzena Szulc, Kultura Szczecina w latach 1948–1956 w świetle dokumentów KW PZPR w Szczecinie

Katarzyna R. Łozowska, Szara rzeczywistość zjazdu szczecińskiego 1949 r., czyli imprezy towarzyszące

Danuta Dąbrowska, Zjazd szczeciński 1949 r. w dokumentach osobistych pisarzy

Aleksandra Lutomierska, Emigracja a zjazd szczeciński 1949 r. (w świetle wypowiedzi autorów z kręgu „Wiadomości” i „Kultury”)

Dominika Rafalska, Komunikaty do mas. Prasa społeczna i literacka wobec zjazdu szczecińskiego 1949 r

Liliana Gurdak, Zjazd szczeciński 1949 r. w dziennikach wrocławskich („Słowo Polskie”, „Gazeta Robotnicza”)

Robert Cieślak, Recepcja zjazdu szczecińskiego 1949 r. w lokalnej prasie codziennej

Paweł Knap, Kontrola prewencyjna i wtórna. Wojewódzki Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w Szczecinie wobec „Kuriera Szczecińskiego” w 1949 r.

Sebastian Ligarski, Twórcy a organy bezpieczeństwa państwa w latach 1945–1956

Janina Hera-Asłanowicz, Losy aktorów szczecińskich w latach 1945–1949 na tle rozgrywających się wydarzeń i życia miasta

Paweł Szulc, „Instrument wychowania człowieka socjalizmu”. Polskie Radio Szczecin w latach 1949–1955

Magdalena Zapolska-Downar, „O realizm socjalistyczny w kulturze jidysz”. Zjazd Żydowskiego Towarzystwa Kultury, 14–16 października 1949 r.

1,7 MB
20 lip 16 3:19

Solidarność z błoń. Wokół nauczania społecznego Ja na Pawła II, red. Maciej Drzonek, Michał Siedziako , Szczecin 2016.pdf

Autor: pod redakcją Macieja Drzonka i Michała Siedziako
Kategoria: Historia
Liczba stron: 194
Data wydania: Szczecin 2016

Myśl przewodnia to oddziaływanie błogosławionego Jana Pawła II na tłumy wiernych zgromadzonych na podmiejskich błoniach w Polsce. Najistotniejsze znaczenie miały cztery krakowskie spotkania na tamtejszych Błoniach w latach 1979, 1983, 1997 i 2002. Wśród innych miejsc papieskiej edukacji narodu polskiego znajdują się szczecińskie Jasne Błonia, związane z trzecią pielgrzymką do Polski z czerwca 1987 r. Idea solidarności adresowana do rodaków bazowała na stuletniej tradycji i dorobku społecznej nauki Kościoła. I nie szło w niej jedynie o ułożenie relacji między sferą kapitału i pracy, czy pracodawców i pracobiorców. Istotę tworzyła budowa harmonijnego społeczeństwa, w którym człowiek znajdzie warunki do godnego życia. Będąc wolnym nie ogranicza wolności innym. Humanizm i prawa człowieka przełożone na polskie warunki oznaczały akcent łączności wartości takich jak wolność i miłość, bez których nie można wyobrazić sobie międzyludzkiej solidarności.

7,6 MB
20 lip 16 2:56

Przewodnik po historii Polski 966–2016.pdf

Autor: Łukasz Kamiński, Maciej Korkuć
Kategoria: Historia
Liczba stron: 120
Data wydania: Warszawa 2016

Broszura, przygotowana dla uczestników Światowych Dni Młodzieży, odbywających się w 2016 roku w Krakowie, przedstawia w skrótowej formie historię Polski, ze szczególnym uwzględnieniem II wojny światowej i informacji o polskich świętych. Słowo wstępne napisali prezydent RP Andrzej Duda oraz metropolita krakowski kard. Stanisław Dziwisz. Broszura została wydana w 9 językach: polskim, angielskim, rosyjskim, ukraińskim, hiszpańskim, włoskim, portugalskim, niemieckim oraz francuskim. Przeznaczona jest do bezpłatnej dystrybucji w parafiach oraz w różnych miejscach, które odwiedzają pielgrzymi, np. w Muzeum Auschwitz i w Muzeum – Domu Jana Pawła II w Wadowicach.

25,9 MB
5 sie 15 20:01

Patryk Pleskot, „Tarcza partii i narodu”. Kontrwyw iad Polski Ludowej w latach 1945–1956.7z

Autor: Patryk Pleskot
Kategoria: Historia
Liczba stron: 426
Data wydania: Warszawa 2015

Wskutek ścisłego zespolenia „profesjonalnej” działalności kontrwywiadowczej z komunistyczną ideologią totalitarnego państwa szpiegostwo zarzucano nie tylko rzeczywistym agentom, ale także po prostu wrogom „ludowej ojczyzny”, z członkami podziemia niepodległościowego i polską emigracją na czele. Kontrwywiad pełnił zarazem funkcje lustracyjne – tropił pozostałości struktur hitlerowskich oraz dawnych współpracowników niemieckiego okupanta.

Książka stara się możliwie wszechstronnie ukazać tę wielokierunkową działalność kontrwywiadu; za pomocą źródeł przybliża egzotyczne nieraz techniki operacyjne, prozaiczne problemy funkcjonowania kształtującego się aparatu represji, a także stan wiedzy komunistycznych służb o zachodniej aktywności wywiadowczej.

7,9 MB
5 sie 15 19:55

Koniec pewnej epoki. Wybory parlamentarne 1989 rok u w województwie szczecińskim w dokumentach.7z

Autor: Artur Kubaj
Kategoria: Historia
Liczba stron: 428
Data wydania: Warszawa-Szczecin 2015

Wydarzenia związane z upadkiem rządów komunistycznych w Polsce, czyli wyborami czerwcowymi 1989 r., są ilustracją końca pewnej epoki. Wyniki wyborów do Sejmu i Senatu PRL otworzyły drogę dotychczasowej opozycji skupionej wokół „Solidarności” do sformowania rządu.W niniejszym tomie zawarte zostały dokumenty, które przybliżają przebieg procesu wyborczego z czerwca 1989 r. w województwie szczecińskim, dotychczas słabiej udokumentowanego źródłowo. Przedstawiają one specyficzną rywalizację o mandaty parlamentarne zarówno kandydatów „Solidarności”, jak i kandydatów Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej ze szczególnym uwzględnieniem roli Służby Bezpieczeństwa w tych wydarzeniach.

3,1 MB
5 sie 15 19:48

TESTAMENT POLSKI WALCZĄCEJ.pdf

TESTAMENT POLSKI WALCZĄCEJ. Ostatnie przesłanie Polskiego Państwa Podziemnego

Autor: Marek Gałęzowski
Kategoria: Historia
Liczba stron: 29
Data wydania: Warszawa 2015

Żołnierzom i urzędnikom Polskiego Państwa Podziemnego nie dane było doczekać zwycięstwa. Bardzo wielu z nich zginęło w walce, zostało zamordowanych lub uwięzionych przez okupantów. Po wojnie tysiące padły oﬁarą komunistycznych represji, a tysiące innych ratowały się, uciekając z kraju. Pozostawili nam swoje dziedzictwo i wartości, które towarzyszyły im w walce z okupantami i komunistycznym zniewoleniem. Ich testament zawarty jest w dokumentach, takich jak rozkaz gen. Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka” o rozwiązaniu Armii Krajowej czy publikowana w tej broszurze ostatnia odezwa Rady Jedności Narodowej. Jest on także zawarty w świadectwie życia i śmierci tych wszystkich, którzy w czasie próby podjęli służbę ojczyźnie.