Download: WIELKI WYBUCH - Klub Trójki - 2014.04.08 - Jerzy Sosnowski.mp3
Fale grawitacyjne dla laików
Naukowcy ogłosili, że mają dowody na istnienie przewidywanych od dawna fal grawitacyjnych. O co chodzi w przełomowym odkryciu sprzed dwóch tygodni?
Prof. Marek Demiański o falach grawitacyjnych (Klub Trójki/Trójka)
Mamy do czynienia z wielkim odkryciem, porównywalnym tylko z odkryciem przez CERN bozonu Higgsa. 17 marca w świat poszła informacja, której znaczenie mogło umknąć niespecjalistom: astrofizycy z Harvard Smithsonian University Centre for Astrophysics bazujący na danych zebranych przez radioteleskop BICEP-2, ogłosili, że w mikrofalowym promieniowaniu tła znaleźli bezpośredni dowód na istnienie fal grawitacyjnych. O co w tym chodzi?
Niemal 14 mln lat temu rozpoczął się nasz Wszechświat. Nie wiemy dokładnie, co to było. - Warunki które panowały są tak ekstremalne, że nie jesteśmy ich w stanie odtworzyć w ziemskich realiach. Nie mamy też dobrej teorii, która by to wyjaśniła - mówi Gość Trójki, prof. Marek Demiański z Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego.
Trzeba było zatem wymyślić coś, co przynajmniej teoretycznie zbliżyłoby nas do odpowiedzi. Tak powstała teoria Wielkiego Wybuchu. - Ten początek musiał być egzotyczny, kwantowy. Coś tam się wydarzyło w bardzo szybkiej skali czasu. A potem nagle wszystko zaczęło się nagle rozszerzać - mówi fizyk.
Maleńki punkt o wielkiej gęstości „eksplodował”, najpierw do wielkości pomarańczy, a potem zaczął się stopniowo rozszerzać. I tak powstał Wszechświat. - To pokazuje, do jakich granic fantazji posuwają się fizycy. To zupełnie szalony model - mówi prof. Demiański.
Po drodze kształtowały się znane nam prawa fizyki. Pod koniec pierwszej sekundy istnienia Wszechświata istniały już podstawowe siły, które znamy.
To obraz na poły mityczny, ale naukowcy od dawna starali się go potwierdzić. Taka eksplozja musiałaby zostawić ślady w kosmosie. - Już wcześniej istniały poszlaki, że na początku Wszechświat był bardzo gęsty i gorący. Stygnąć mógł tylko rozszerzając się, ale energia cieplna nadal musi gdzieś w nim być, bo nie ma dokąd uciec. Dowodem na jej istnienie było odkryte w 1964 roku promieniowanie reliktowe - tłumaczy fizyk.
Było ono niejednorodne i naukowcy musieli sprawdzić, skąd się te różnice, zupełnie nieregularne, wzięły. Hipoteza brzmiała, że powstały w trakcie procesu szybkiej inflacji Wszechświata, w czasie pierwszych ułamków sekundy jego istnienia.