cracoviana

Prezent
Ulubiony
Wiadomość

widziany: 9.09.2026 17:05

63850
133283
237565
175644

670373 plików
76140,75 GB

Ostatnio pobierane pliki

Historyczne Bitwy 292 - Przebraże 1943, Tomasz Dudek.pdf

Stary Sącz i Lewocza (152).pdf

2011. Kruczek. Polska turystyka (306).pdf

Dobieszowice schron bojowy.pdf

Historyczne Bitwy 245 - Ignacewo 1863, Maciej Grzeszczak.pdf

Historyczne Bitwy 252 - Kuba 1958-1959, Roman Warszewski.pdf

Tam gdzie się ludzie nie umawiali. 2008.avi

Odcinek 1: U Literatów Literacko - artystyczna trasa W ...

Dworaczek K. - W cieniu radioaktywnej chmury. Konsekwe....rar

HISTORIA KOŚCIOŁA JAKIEGO NIE ZNACIE - 23 pozycje -.pdf

Atamania UPA - Prus Edward.djvu

9. Polska

Polska historycznie podzielona jest na sześć regionów, w których działają regionaliści - badacze, działacze sp., twórcy i animatorzy kultury, poświęcający swoje życie badaniu, dokumentowaniu oraz popularyzacji historii, tradycji i specyfiki kulturowej małych ojczyzn.

Polski ruch powstał na przełomie XIX i XX w. Początkowo pomagał podtrzymywać polskość pod zaborami, w międzywojniu zaś scalał odrodzone państwo, a dziś chroni lokalne tożsamości przed globalizacją. Głównym organem zrzeszającym te inicjatywy jest krajowy Ruch Stowarzyszeń Regionalnych RP.

Uwaga: Informacje o wybitnych regionalistach zamieszczamy w katalogach ich regionów.

► cracoviana ► Polska

► Polska ► 1. Wielkopolska || ► 2. Małopolska || ► Polska ► 3. Mazowsze

► Polska ► 4. Pomorze || ► Polska ► 5. Pomorze Z. || ► Polska ► 6. Śląsk

► https://chomikuj.pl/Kebek/*2b+Polska+warto+zobaczy*c4*87/miasta*2c+wojew*c3*b3dztwa

https://chomikuj.pl/tatanka.com/*f0*9f*91*8dFILM+DOKUMENTALNY/POLSKA/2.Nie+ma+jak+Polska

► https://chomikuj.pl/Kebek/*2b+Polska+warto+zobaczy*c4*87/Ksi*c4*85*c5*bcki*2c+przewodniki+(1111)/przewodniki

UWAGA: Klikając na napis „nazwa ▼” pliki porządkują się w kolejności od najnowszego; ponowne kliknięcie ▲ powoduje wyświetlenie plików układzie chronologicznym, zaczynając od najstarszego.

!Historia	!Miasta	1. Wielkopolska
2. Małopolska	3. Mazowsze	4. Pomorze
5. Pomorze Zachodnie	6. Śląsk	Religia
Turystyka

sortuj według:
nazwa
typ pliku
rozmiar
data dodania

54,7 MB
2 wrz 26 22:22

!Regiony Polski w dziejach (10).mp4

oglądaj online

500 KB
25 sie 26 14:51

2026. Kowalczyk, Regionalizm po 1989 roku (10).pdf

Kowalczyk R., Regionalizm po 1989 r.

Prof. Ryszard Kowalczyk w swej monumentalnej pracy -
w 6 tomie podsumowuje regionalizm polski po 1989 roku.
Po takiej wielowątkowej prezentacji może tego dokonać
jedynie sam Autor, więc należy Mu oddać łamy portalu.
Wybierzmy końcowe rozdziały podsumowujące dzieło:

– Regionalizm i Kościół
– Aspiracje regionalizmu
– Regionalizm oraz idea jedności w różnorodności
– Regionalizm jako formuła organizacji życia sp.
– Regionalizm nowy jako regionalizm otwarty.

Niech te podsumowujące punkty korespondują z mapą, która odsłania granice regionów historycznych Polski, podobnie jak teksty z p. 2. – z mapkami regionalnymi
jako wyróżnikami prezentowanych treści opracowań.

► cracoviana ► Polska

12,5 MB
25 sie 26 10:01

2026-08-17. GUS - Regiony Polski 2026 (56).pdf

GUS, Regiony Polski 2026

GUS opublikował raport Regiony Polski 2026 za rok ubiegły, z którego wynika, że połowa Małopolski ma duże walory przyrodnicze. Najmniej zaludnione jest Mazowsze. Starsi dominują na Śląsku, zaś młodsi na Pomorzu.

Pod koniec 2025 r. po raz pierwszy w historii liczba os. >60 lat przekroczyła 10 milionów (liczba urodzeń, dłuższe życie, migracje). Najwięcej starszych jest w Małopolsce (27 %) i na Śląsku (25,8 %). Najwięcej dzieci jest na Pomorzu (19 %) i w Warszawie (19,9 %) oraz w Wielkopolsce (18,8 %), najmniej zaś na Pomorzu Zachodnim (16,4 %).

Większość mieszkańców Polski woli miasta - mieszka tu >59 % osób – od 41 % w Podkarpackim i 45 % w Świętokrzyskim po 67 % na Dolnym Śląsku, 68 % w zachodniopomorskim oraz 76 % na Śląsku. W Warszawie żył co trzeci mieszkaniec Mazowsza. Mieszkańców regionu skupiały także: Łódź (28 %), Białystok (z6 %), Szczecin i Kraków (24 %). A: Katowice (7 %), Rzeszów (10 %) i Olsztyn (12 %).

Występują różnice w standardzie życia regionów: o 10 % od przeciętnej w kraju wynagrodzenia odstawały na Podkarpaciu (-12,5 %, przeciętna płaca to w ciągu roku 8,2 tys. zł), Warmii i Mazurach (-12,4 % –8,2 tys. zł brutto), Wielkopolsce (-11,3 % – 8,3 tys. zł). Powyżej „krajowej” zarabiało się na Pomorzu (0,5 % – 9,4 tys. zł), Śląsku (2,2 % – 9,6 tys. zł), w Małopolsce (2,6 % – 9,6 tys. zł) i na Mazowszu (16,5 % – 20,9 tys. zł – w Warszawie było to 21 % więcej – 11,5 tys. zł).

► https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/inne-opracowania/miasta-wojewodztwa/regiony-polski-2026,6,20.html

► cracoviana ► Polska

0,90 GB
10 sie 26 17:36

Historia Polski ilustrowana (2232).pdf

1. PRADZIEJE; 2. POLSKA PIASTÓW; 3. ROZKWIT KULTURY STAROPOLSKIEJ; 4. POLSKA KRÓLÓW ELEKCYJNYCH; 5. UPADEK RZECZYPOSPOLITEJ; 6. W NIEWOLI; 7. I WOJNA ŚWIATOWA; 8. II RZECZPOSPOLITA; 9. II WOJNA ŚWIATOWA; 10. POLSKA LUDOWA; 11. KU WOLNOŚCI

159,5 MB
10 sie 26 17:33

Miasta (100).rar

HISTORYCZNE MIASTA - Perły (większe miasta)
Bielsko-Biała; Bochnia; Brzeg; Bydgoszcz; Chojnice; Elbląg; Frombork; Gdańsk; Gniew; Gorzów Wielkopolski; Grodno; Inowrocław; Jarosław; Kalisz; Kielce; Koszalin; Kraków; Leżajsk; Lublin; Lwów; Łęczyca; Łowicz; Łódź; Nysa; Oleśnica; Olkusz; Olsztyn; Opole; Piotrków Trybunalski; Płock; Poznań; Przemyśl; Przeworsk; Pułtusk; Rzeszów; Sandomierz; Słupsk; Szczecin; Świdnica; Toruń; Warszawa; Wilno; Wrocław; Zakopane; Zamość; Żywiec.

HISTORYCZNE MIASTA - Perełki (mniejsze miasta)
Białystok; Biecz; Brodnica; Bytom; Bytom Odrzański; Chełm; Chełmno; Cieszyn; Dzierżoniów; Ełk; Głogów; Głubczyce; Grudziądz; Jelenia Góra; Katowice; Kazimierz Dolny; Kluczbork; Koło; Kołobrzeg; Konin; Krosno; Legnica; Leszno; Lidzbark Warmiński; Lubin; Łomża; Namysłów; Nowy Sącz; Opatów; Opoczno; Ostrołęka; Otmuchów; Paczków; Racibórz; Radom; Siedlce; Sieradz; Sopot; Stargard Szczeciński; Strzelce Opolskie; Szydłów; Środa Śląska; Środa Wielkopolska; Tarnów; Tczew; Tykocin; Wałbrzych; Wieliczka; Wieluń; Włocławek; Ząbkowice Śląskie; Zielona Góra; Złotoryja.

Pojedyncze pliki o tych miastach zamieszczamy ponadto w regionach historycznych Polski,
gdzie w dziale pn. Miasta przedstawiamy również wszelkie inne informacje o danym mieście.

18,3 MB
2 sie 26 18:43

2014. Prof. Ryszard Kowalczyk i Gazeta Jarocińska (8).mp4

oglądaj online

Prof. Ryszard Kowalczyk i „Gazeta Jarocińska”

Z prof. Ryszardem Kowalczykiem z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu rozmawia Piotr Piotrowicz, były redaktor naczelny „Gazety Jarocińskiej”

Prof. dr hab. Ryszard Kowalczyk w swojej monografii „Wczoraj i dziś prasy lokalnej w Polsce” wskazuje „Gazetę Jarocińską” jako jeden z czołowych, niezależnych tytułów lokalnych,
które ukształtowały rynek wolnej prasy po 1989 roku. Odwołuje się do casusu tej gazety przy omawianiu tzw. funkcji informacyjno-kontrolnej mediów sublokalnych. Badał również proces przechodzenia tradycyjnych gazet do internetu. Podkreślał, że jarociński tytuł był jednym z wielkopolskich pionierów budowania własnych portali internetowych. Jako kierownik Pracowni Badań Władzy Lokalnej i Samorządu UAM, profesor bywał proszony przez dziennikarzy Gazety Jarocińskiej o opinie i komentarze politologiczne dotyczące m.in. wyborów samorządowych.

581,4 MB
2 sie 26 8:16

1936. Ossendowski, Huculszczyzna. M. Bosak (6h 22).mp4

oglądaj online

Ossendowski, Huculszczyzna

Ferdynand Antoni Ossendowski (1878-1945), pisarz, dziennikarz, podróżnik, antykomunista, nauczyciel akademicki, działacz społeczny.

Ta monografia krajoznawczo-reportażowa opisuje unikalną kulturę, codzienne życie, wierzenia oraz obrzędy Hucułów – grupy etnicznej zamieszkującej Karpaty Wschodnie, łączy opisy dzikiej przyrody z historią i geografią regionu.

1. Gorgany (Na szczytach i przełęczach - Szlakami bohaterów - Pod skrzydłami twierdzy) - 2. W Beskidzie Huculskim (Zagadki bez rozwiązania - Z biegiem Prutu - Do miast) 3. Czarnohora (Srebrny pas - Na połoninach - Przeszłość i teraźniejszość).

Ossendowski, znany ze swojego talentu reportażowego, posługuje się niezwykle barwnym językiem, wplatając w tekst elementy lokalnej gwary. Dzieło to jest dokumentem epoki, pokazującym Huculszczyznę w czasach jej rozkwitu, tuż przed wybuchem II wojny światowej.

0,7 MB
1 sie 26 15:11

2026. Kowalczyk, Idee regionu i regionalizmu (7).pdf

Ryszard Kowalczyk, Idee regionu

Ryszard Kowalczyk – politolog, historyk i medioznawca związany z Uniwersytetem im. A. Mickiewicza w Poznaniu.

6-t. monografia „Idee regionu i regionalizmu polskiego” to interdyscyplinarne kompendium wiedzy na temat ewolucji pojęcia regionu oraz roli prasy lokalnej w Polsce.
Autor szczegółowo analizuje relację między tożsamością regionalną a mediami lokalnymi. Udowadnia, jak istotną rolę w podtrzymywaniu idei małych ojczyzn odgrywa współczesna i historyczna prasa regionalna.

Serię tę dzieli na trzy części. W pierwszej przedstawia aspekty idei regionu, w drugiej typologizuje regiony,
zaś trzecia stanowi syntezę regionalizmu polskiego.

Głównym przesłaniem całego cyklu dzieła jest wykazanie, że regionalizm przestał być jedynie nostalgiczną ochroną folkloru i tradycji, ale stał się on dynamicznym procesem społecznym, obroną przed unifikującym wpływem globalizmu i fundamentem społeczeństwa obywatelskiego. Kluczowym wkładem profesora Kowalczyka jest udowodnienie, że współczesna „mała ojczyzna”
nie może istnieć i rozwijać się bez sprawnie działających, niezależnych mediów lokalnych,
z których i my permanentnie korzystamy podczas przekazywania tutaj informacji terenowych,
zamieszczając ciekawsze na szczeblu Małopolski, ale kiedy już uruchomimy pismo centralne, podniesiemy rangę tych pism lokalnych dzięki przedrukom ich testów na forum ogólnopolskim.

384 KB
1 sie 26 11:21

1926. Program Regionalizmu Polskiego (1).pdf

Program Regionalizmu Polskiego

Program Regionalizmu Polskiego z 1926 r. zgłoszony przez Radę Naukową Związku Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych, sformułował założenia, łączące odrodzone państwo z lokalną tradycją i tożsamością regionalną.

Trzy kwestie: (1) integracji państwa i samorządności, by autorytet władzy centralnej z aktywnością samorządów terytorialnych i gospodarczych był zrównoważony;
(2) edukacji regionalnej, by wiedzę o regionie włączyć do programu nauczania szkół powszechnych oraz zacieśnić więzi oświaty z najbliższym środowiskiem.
(3) kultury i nauki, by chronić dziedzictwo narodowe, popularyzując krajoznawstwo oraz aktywnie włączyć uczonych w rozwiązywanie problemów lokalnych.
Dokument ten, zredagowany przez Sekcję Związku,
podpisali m.in. A. Patkowski i Z. Nowicki.

104,0 MB
31 lip 26 18:13

1936. Ossendowski, Huculszczyzna (246).pdf

Ossendowski, Huculszczyzna

Ferdynand Antoni Ossendowski (1878-1945), pisarz, dziennikarz, podróżnik, antykomunista, nauczyciel akademicki, działacz społeczny, polityczny i naukowy.

Ta monografia krajoznawczo-reportażowa opisuje unikalną kulturę, codzienne życie, wierzenia oraz obrzędy Hucułów – grupy etnicznej zamieszkującej Karpaty Wschodnie, łączy opisy dzikiej przyrody z historią i geografią regionu.

1. Gorgany (Na szczytach i przełęczach - Szlakami bohaterów - Pod skrzydłami twierdzy) - 2. W Beskidzie Huculskim (Zagadki bez rozwiązania - Z biegiem Prutu - Do miast) 3. Czarnohora (Srebrny pas - Na połoninach - Przeszłość i teraźniejszość).

Ossendowski, znany ze swojego talentu reportażowego, posługuje się niezwykle barwnym językiem, wplatając w tekst elementy lokalnej gwary. Dzieło to jest dokumentem epoki, pokazującym Huculszczyznę w czasach jej rozkwitu, tuż przed wybuchem II wojny światowej.

9,6 MB
31 lip 26 18:13

1931. Wasylewski, Lwów (173).pdf

Wasylewski, Lwów

Stanisław Wasylewski (1885–1953) – znany lwowski eseista, historyk kultury i dziennikarz.

Książka stanowi barwny portret przedwojennego Lwowa. Opisuje architekturę, historię, przyrodę, mieszkańców.
Oblicze miasta - Przyroda, rasa, człowiek - Lud miejski – gawiedź – batiary - Bogate maleństwo średniowieczne - Lwów złoty, renesansowy Aywas – Rumhasken – Passakas - Królowa korony polskiej - Za króla Jana i później - Lwów austriacki - „Zemsta” – „Wojna” – „Król Duch” - Tygrysów miasto niezmożone - Ulicami, zaułkami - Praca i twórczość stolicy Galicji - Lata 1900–1915 - Krucjata dziecięca - Lwów najnowszy
Autor z czułością i celnością opisuje przekrój sp. Lwowa. Szczególne uznanie budzą rozdziały poświęcone lwowskiemu folkowi, batiarom oraz specyficznemu humorowi i gwarze.

Książka „Lwów” Stanisława Wasylewskiego z 1931 roku to jedna z najważniejszych i najbardziej ikonicznych pozycji w przedwojennej literaturze krajoznawczej. Jako część prestiżowej serii „Cuda Polski” Wydawnictwa Polskiego R. Wegnera, publikacja ta łączyła w sobie walory naukowe, literackie oraz bezprecedensowy jak na tamte czasy poziom edytorski.
Zachwyca ona stroną wizualną – zawiera dziesiątki unikalnych, wysokiej jakości fotografii, reprodukcji dzieł sztuki oraz rycin, które dokumentują wygląd Lwowa z początku lat 30. XX w.
Dla współczesnego odbiorcy ta warstwa ikonograficzna ma bezcenną wartość dokumentalną.

216 KB
31 lip 26 15:03

1938. Cuda Polski - seria wydawnicza R. Wegnera.jpg

Seria wyd.: Jerzy Smoleński, Wielkopolska; Tadeusz Łopalewski, Między Niemnem a Dźwiną; Aleksander Janowski, Warszawa; Antoni Ossendowski, Huculszczyzna; Antoni Ossendowski, Polesie; Antoni Ossendowski, Puszcze polskie; Antoni Ossendowski, Karpaty i Podkarpacie; Rafał Malczewski, Tatry i Podhale; Aleksander Patkowski, Sandomierskie; Jerzy Smoleński, Morze i Pomorze; Gustaw Morcinek, Śląsk; Jerzy Remer, Wilno;
Jan Kilarski, Gdańsk; Stanisław Wasylewski, Lwów.

Uwaga: Książki te - jako ebooki oraz jako audiobooki - zamieszczamy w sześciu regionach.

Początkowo planowano 20 nienumerowanych i niedatowanych tomów (całość ziem polskich). Motto cyklu brzmiało: ”To Polska – to ojczyzna nasza”. Do 1939 wydrukowano tylko 14 tomów,
a przygotowania do 15. („Wołyń”) zostały przerwane przez agresję niemiecko-sowiecką.
Nakład tomów nie jest znany. Cena - 14 złotych wydanie broszurowe i 20 złotych za wydanie w twardej oprawie. W końcu lat 30. XX w. cenę za wydanie broszurowe podniesiono do 16 złotych.

Wg Stanisława Wasylewskiego pierwowzorem serii mogła być Collection les Beaux Pays wydana przez Jules’a Reya w Grenoble w pocz. XX w., ale Wegner chciał przewyższyć edytorsko ten cykl. Wasylewski tak pisał o przygotowywaniu wydawnictwa: „miałem sposobność śledzić w Poznaniu prace i wysiłek tego człowieka, gdy przygotowywał i wygrymaszał jedną ze swych kolekcji. [...] Każdy tom poświęcony Wielkopolsce, Warszawie, Lwowowi, czy morzu i Pomorzu przynosił zharmonizowaną monografię słowa z ilustracją. Ale – ileż wysiłków i zabiegów wymagała taka harmonizacja, jakiej współpracy podjąć się musieli fotograf, autor tekstu i wydawca, by ją osiągnąć. Najpierw w jednej oficynie odbijały się ilustracje, potem w drugiej przychodził na to tekst. Odpowiednio rozłożony i uzgodniony z materiałem obrazkowym”.

0,9 MB
30 lip 26 16:51

1938. Cuda Polski - seria wydawnicza R. Wegnera.jpg

Seria wyd.: Jerzy Smoleński, Wielkopolska; Tadeusz Łopalewski, Między Niemnem a Dźwiną; Aleksander Janowski, Warszawa; Antoni Ossendowski, Huculszczyzna; Antoni Ossendowski, Polesie; Antoni Ossendowski, Puszcze polskie; Antoni Ossendowski, Karpaty i Podkarpacie; Rafał Malczewski, Tatry i Podhale; Aleksander Patkowski, Sandomierskie; Jerzy Smoleński, Morze i Pomorze; Gustaw Morcinek, Śląsk; Jerzy Remer, Wilno; Jan Kilarski, Gdańsk;
Stanisław Wasylewski, Lwów.

Z powodów politycznych i patriotycznych wydawca nie traktował serii w pełni komercyjnie, dystrybuował je w części poza normalnym obrotem księgarskim, np. dla kręgów rządowych,
czy ambasad, w celu darowania dyplomatom zagranicznym i promowania kraju.
Tomy „Śląsk”, „Warszawa” i „Gdańsk” zamierzano wydać również w wersji anglojęzycznej.

Rudolf Wegner (ur. 1876/1877 w Łodzi lub Brzezinach, zm. 13 lipca 1941 w Warszawie)
- polski księgarz i wydawca. Współzałożyciel (1917) i dyrektor Wydawnictwa Polskiego
we Lwowie i Poznaniu, od roku 1928 jego właściciel (pn. Wydawnictwo Polskie R. Wegnera).
Należał do najpoważniejszych wydawców polskich przed II wojną światową, określany jako „jeden z najwybitniejszych animatorów kultury nieistniejącego państwa polskiego” oraz „Borowiecki książki polskiej”. Miał dwoje dzieci, syna Tomasza (zm. 1910) i Irenę (1908–1999).

Poznań 1930-1938. Wydawnictwo Polskie R. Wegner. 16,5x21 cm, każdy z tomów ma około 200 stron, czarno-białe fotografie w tekście, mapki, płócienna oprawa. Z powodów politycznych i patriotycznych wydawca nie traktował serii w pełni komercyjnie, dystrybuował je też dla kręgów rządowych, ambasad, w celu darowania dyplomatom zagranicznym i promowania kraju. Tomy „Śląsk”, „Warszawa” i „Gdańsk” zamierzano wydać również w wersji anglojęzycznej.

89,1 MB
30 lip 26 14:02

2021. Cykl audiobooków pt. „Cuda Polski” (34).mp4

oglądaj online

Prezentacja cyklu audiobooków pt. „Cuda Polski”

W okresie II Rzeczypospolitej seria przewodników „Cuda Polski” była popularna i odgrywała ważną rolę w budowaniu wśród Polaków dumy
z własnego kraju, świadomości jego przyrodniczych walorów i bogatej historii. Współczesnym odbiorcom „Cuda Polski” pomogą zrozumieć, jak wyglądał nasz kraj w dwudziestoleciu międzywojennym, jak patrzyliśmy wówczas na naszą historię i z czego byliśmy dumni.

Autorami są najlepsi polscy pisarze tamtego czasu. Muzeum Historii Polski wybrało do nagrania pięć tytułów: „Warszawę” Aleksandra Janowskiego, „Polesie” i „Huculszczyznę” Ferdynanda A. Ossendowskiego, „Morze i Pomorze” Jerzego Smoleńskiego, „Sandomierskie” Aleksandra Patkowskiego. Wszystkie książki z serii są czytane przez znanych aktorów: Danutę Stenkę, Wiktora Zborowskiego, Olgę Bołądź, Marcina Bosaka oraz Krzysztofa Czeczota.

Muzeum Historii Polski w Warszawie ►https://www.youtube.com/@MuzeumHistoriiPolski

23 KB
29 lip 26 15:49

1942-03-22. Andrzej Patkowski.jpeg

Aleksander Patkowski - ojciec polskiego regionalizmu

4 III 1890 w Ożarowie urodził się Aleksander Patkowski, współtwórca polskiego regionalizmu, pedagog i publicysta. Z jego inicjatywy powstały m.in.
Powszechny Uniwersytet Regionalny im. Stanisława Konarskiego w Sandomierzu
i Powszechny Uniwersytet Regionalny im. Stanisława Witkiewicza w Zakopanem.

W 1926 r. ogłosił „Program regionalizmu polskiego”, a w 1929 r. zorganizował I Ogólnopolski Kongres Krajoznawczy w Poznaniu. Autor wydanego w 1930 r. „Pamiętnika Świętokrzyskiego” oraz szeregu broszur i monografii poświęconych Górom Świętokrzyskim i Ziemi Sandomierskiej. Przed II wojną światową radca w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.
W czasie okupacji zaangażował się w tajne nauczanie. Aresztowany w 1941 po krótkim pobycie w więzieniu na Pawiaku wywieziony do obozu w Oświęcimiu, gdzie zmarł 22 III 1942. Do żony: „Mogiły mojej nie znajdziesz, duchem jestem z Wami i każdą cząstką Ziemi Sandomierskiej”.

1,0 MB
29 lip 26 13:36

1926. Matowa szyba w IKC (2).pdf

Matowa szyba w IKC z 1926 r.

Gazety będziemy czytać z matowej szyby, rozbłyskującej światłem. Wydawcy będą informować przy pomocy aparatu dalekowidzącego, a książki
będą abonowane aparatem działającym na odległość.

Pełny tekst artykułu opublikowanego w Krakowie w Ikacu z 20 III 1926 r. przedstawiamy na 2 stronie, tu zaś odnosimy się do nas interesującego fragmentu, w którym dziennikarz-wizjoner pisze o Internecie.

Dedykujemy go Delegatom na Kongres Regionalizmu Polskiego, zebranym w stulecie „Deklaracji”. Dziennikarz-wizjoner przewidywał na XXI wiek świat z matową szybą,
z ruchomymi obrazkami i tekstem. Widzimy więc, że ta największa gazeta już w 1926 roku przewidziała Internet.

Dziś przed polskim ruchem regionalistycznym stoi wyzwanie uruchomienia po stu latach od „Deklaracji” mobilnego pisma utworzonego przez jego działaczy, a mając przed sobą wizję najlepszego dziennikarza krakowskiego sprzed stu laty, można domniemywać, że będzie to pismo internetowe, łączące regionalistów ze wszystkich sześciu regionów, które są w Polsce. Znamy sprawę z przedwojennymi regionami, których już nie ma na współczesnej mapie, ale jest Pomorze, więc nie czepiajmy się do granic wyznaczonych Jałtą – twórzmy więc dzieło możliwe.

98,3 MB
29 lip 26 13:00

1926. Regionalizm w Oświacie Pozaszkolnej (368).pdf

Regionalizm w Oświacie Pozaszkolnej

„Polska Oświata Pozaszkolna” to historyczne czasopismo Związku Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych, poświęcone sprawom oświaty dorosłych i krzewieniu kultury.
Wydawane przez Związek Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych w okresie II RP, poświęcone było edukacji dorosłych, organizacji odczytów i kursów dokształcających.

W 1926 opublikowano tu „Program Regionalizmu Polskiego”
- manifest ideowy Rady Naukowej Sekcji Powszechnych Uniwersytetów Regionalnych, powołanej przez Związek Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych. Stanowił on fundament nowoczesnego ruchu regionalnego w II RP. Łączył dążenie do integralności młodego państwa z szacunkiem dla kulturowej i gospodarczej specyfiki jego ziem. Podpisali go czołowi intelektualiści epoki, m.in. Aleksander Patkowski, Tadeusz Brzeski, Stefan Czarnowski i Stanisław Lorentz.

Tekst manifestu deklarował: (1) Jedność państwa i zróżnicowanie terenowe: Postulowano równowagę między autorytetem władzy centralnej a wolnością obywatelską i samorządnością. (2) Pracę gospodarczą - nacisk na racjonalne wykorzystanie lokalnych zasobów naturalnych, rzemiosła i specyfiki ekonomicznej danych ziem. (3) Pracę społeczną - aktywizacja społeczności prowincjonalnych. (4) Pracę kulturalną - ochrona zabytków, folkloru oraz unikalnych tradycji. Aprobowało go Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, nakazując wojewodom jego wdrażanie.

Dwumiesięcznik ten wydawał przez 10 lat związek nauczycieli II RP - w latach 1924-1934.
W trzecim roku - w 1926 w numerze 4-5, opublikował Deklarację Regionalizmu Polskiego,
której setną rocznicę obchodzimy w tym roku - w Roku Kongresu Polskiego Regionalizmu.
Prezentujemy w jednym edytowalnym pliku na 368 stronach wszystkie numery z z 1926 r.
Sto lat temu Ilustrowany Kurier Polski pisał o Internecie w XXI wieku. Obie te rocznice są wezwaniem dla polskich regionalistów o utworzenie mobilnego pisma regionów polskich.

► http://old.mbc.malopolska.pl/dlibra/publication?id=74063&tab=3

1,4 MB
29 lip 26 12:12

2026. Kongres Regionalizmu Polskiego (21).pdf

Kongres Regionalizmu Polskiego

I. Założenia, cele, zadania, etapy, organizatorzy KRP 2026
II. Założenia Ogólne KRP 2026 w Poznaniu – projekt
III. Założenia Programowe KRP 2026 – projekt (s. 4).
IV. Program Regionalizmu Polskiego 2026 – projekt
V. Rola i zadania regionalizmu – projekt
VI. Dezyderaty wstępne – projekt
VII. Deklaracja Kongresu Regionalizmu Polskiego 2026
VIII. Pismo przewodnie – projekt
IX. Dla Pełnomocników Kongresu w Województwie
X. O organizacji Sejmiku Regionalnego Województwa
XI. Dla Pełnomocników Kongresu w Powiecie
XII. O organizacji Sejmiku Regionalnego Powiatu
XIII. Logotyp KRP 2026
XIV. Liczba delegatów na Kongres Regionalizmu Polskiego
XV. Projekt Centrów Integracji Regionalnej

Kongres Regionalizmu Polskiego to ogólnopolska inicjatywa społeczna, naukowa i obywatelska
z okazji 100. rocznicy ogłoszenia historycznego „Programu Regionalizmu Polskiego” z 1926 roku. Głównym celem tego przedsięwzięcia, prowadzonego przez profesora Ryszarda Kowalczyka, jest wypracowanie nowoczesnego „Programu Regionalizmu Polskiego 2026”, odpowiadającego na wyzwania XXI wieku. Centralne, dwudniowe obrady zwieńczające cały proces odbędą się jesienią (na przełomie października i listopada lub na początku grudnia) 2026 roku w Poznaniu.

► https://regionalizm.pl || ► https://regionalizm.pl/index.php/blog/

► https://www.facebook.com/kongresregionalizmupolskiego

232 KB
24 cze 26 15:59

2026-06-23. Trzecie Spotkanie regionalistów.jpeg

Trzecie Spotkanie regionalistów Małopolski

Dnia 23.06.2026 miało miejsce trzecie spotkanie robocze Małopolskiego Sztabu Organizacyjnego przed Kongresem Regionalizmu Polskiego, na które przyjechał z Poznania Główny Koordynator Kongresu – prof. dr hab. Ryszard Kowalczyk - https://regionalizm.pl

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele następujących organizacji - od lewej strony:
- dr Marek Liszka - Towarzystwo Przyjaciół Orawy im. ks. F. Machaya ► Małopolska ► Orawa
- Dorota Strojnowska - Rocznik „Małopolska” ► cracoviana ► Małopolska ► Małopolska
- Jadwiga Duda - Klub Przyjaciół Wieliczki ► Małopolska ► Miasta i gminy ► Wieliczka ► Klub
- dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel - Związek Podhalan ► Małopolska ► Związek Podhalan
– prof. dr hab. Ryszard Kowalczyk - Główny Koordynator Kongresu
- Barbara Miszczyk - prezes Małopolskiego Związku Regionalnych Towarzystw Kultury
► Małopolska ► Miasta i gminy ► Kraków ► Bronowickie Zeszyty
- dr Edward Chudziński - Ambasador KRP ► Małopolanie ► Edward Chudziński
- Stanisław Pilarz - Tow. Miłośników Ziemi Żywieckiej ► Małopolska ► Żywiec ► Towarzystwo
- Janusz Paluch – „Kraków i Świat” ► Małopolska ► Miasta i gminy ► Kraków ► 2024. Kraków