Dokumenty

Steven Pinker

ZIP ♦ MOBI

Argumenty za rozumem, nauką, humanizmem i postępem

Czy świat naprawdę się rozpada? Czy ideał postępu się zdezaktualizował?
Steven Pinker nakłania nas, abyśmy się nie koncentrowali na krzykliwych nagłówkach i proroctwach zagłady, które wydobywają z nas najgorsze skrzywienia poznawcze. Zamiast tego radzi skupić się na faktach - życie, zdrowie, dostatek, bezpieczeństwo, pokój, wiedza i szczęście wzrastają nie tylko na Zachodzie, lecz na całym świecie. Motorem tego postępu nie jest jakaś mistyczna siła ale dobrodziejstwo Oświecenia: przekonanie, że wiedza może się przyczynić do poprawy ludzkiego losu.
Pinker analizuje źródła sceptycyzmu i strachu. Czy ludzie są ze swej istoty irracjonalni? Czy potrzebujemy religii? Czy nowoczesność wpędziła nas w samotność? Czy żyjemy w „epoce postprawdy”, w „epoce terroru”? Czy wszystko się zawali w apokalipsie wojny jądrowej, niedoboru zasobów, zmian klimatycznych i zerwanej z uwięzi sztucznej inteligencji?

Robin Dunbar

Biografia

ZIP ♦ PDF

Jak to się stało, że jedna z małp przeszła tak niezwykłą drogę od lasów tropikalnych Afryki po współczesne globalne społeczeństwo informacyjne?
Książka Robina Dunbara doskonale łączy ze sobą naukową precyzję i wielki talent narratorski autora, dzięki czemu przedstawiona w niej opowieść jest nie tylko wiarygodna, ale przede wszystkim fascynująca i pobudzająca do myślenia.
Człowiek. Biografia przedstawia epokę „przed historią” – najbardziej tajemniczy, ale przy tym kluczowy fragment opowieści o człowieku.
Historia ewolucji człowieka fascynuje nas jak żadna inna: zdajemy się posiadać niedającą się zaspokoić ciekawość tego, kim jesteśmy i skąd pochodzimy. Tradycyjnie, historię tę opowiada się zawsze przy pomocy kości i kamieni, które składają się na zapis archeologiczny - i nie bez przyczyny. Zwykle tylko one mogą nam dostarczyć poczucia pewności.
W ciągu ostatniego półwiecza archeologowie niechętnie oddalali się od sfery "twardych dowodów", nie chcąc być oskarżonymi o oddawanie się spekulacjom. A przecież kamienie i kości wytyczają zaledwie peryferia faktycznego terytorium, na którym odbyła się ewolucja człowieka, czyli obszaru przemian społecznych i umysłowych, które, krok za krokiem, dały początek współczesnym ludziom.
To właśnie tutaj rodzą się naprawdę wielkie pytania: Co znaczy „być człowiekiem” (w przeciwieństwie do bycia małpą człekokształtną)? I w jaki sposób staliśmy się tym, czy jesteśmy?

Iwona Kienzler

Celebryci, nudziarze, skandaliści

Skąd się wzięli Windsorowie? Dla kogo Edward VIII zrezygnował z korony? Czy Harry i Meghan to idealna para, przykładni rodzice czy może jednak celebryckie show?
Losy brytyjskiej royal family z zapartym tchem śledzą co dzień miliony osób na całym świecie, a radości i smutki jej członków to stały temat medialnych doniesień. Dzieje Windsorów pełne są romansów i skandali, a niektórzy z nich stali się prawdziwymi celebrytami. Zwykłym ludziom może się wydawać, że królowa Elżbieta II i jej krewni są postaciami z baśni. Windsorowie to jednak także sporych rozmiarów przedsiębiorstwo, które przynosi niemałe dochody. Iwona Kienzler, znana pisarka i popularyzatorka historii, w swojej nowej książce odkrywa tajemnice najsłynniejszego królewskiego rodu współczesnego świata. Celebryci, nudziarze, skandaliści… poznaj brytyjską Royal Family!

Anna Sawińska

Polka mieszkająca w Korei - Anna Sawińska - zabierze nas w niezapomnianą podróż do Korei Południowej. Książka "W Korei" to zbiór esejów od 2003-2007 opisujących życie autorki w tym niezwykle ciekawym i egzotycznym kraju. Oto fragment: "...Korea jest krajem niebezpiecznym, a to ze względu na swoje silnie uzależniające właściwości. W małych, niezobowiązujących dawkach, wprowadza w stan euforii, rozbudza pewność siebie, aktywuje wewnętrzny potencjał. Mimo towarzyszących każdemu nałogowi regularnych zejść w mroczne odmęty przygnębienia, systematycznie oplata ona swoim magicznym czarem, niczym najskuteczniejsza kurtyzana. Jak narkotyk potrafi omamić niczego nie podejrzewającego subskrybenta, wsysając go do swojego wnętrza w geometrycznym przyspieszeniu. Aż do momentu, kiedy jest już za późno..."

Jeremy Black

Jak broń zmieniała świat

ZIP ♦ MOBI, PDF

50 najważniejszych wynalazków w dziejach uzbrojenia: od prehistorii po konflikty XXI wieku w Afganistanie i IrakuJak długi łuk zmienił bieg dziejówa Jaki wpływ na historię miał rydwan, muszkiet, karabin maszynowy i czołga Jakie rodzaje broni przyczyniły się do powstania wielkich imperiówa Kto, kiedy i gdzie zastosował po raz pierwszy przełomowe wynalazki, które na zawsze zmieniły dzieje sztuki wojennej i świataaOto historia pięćdziesięciu najbardziej znaczących osiągnięć w technice wojskowej: od włóczni z epoki kamienia przez rzymskie miecze, długie łodzie wikingów, dwupłatowe samoloty i U-Booty I wojny światowej, po dzisiejsze pociski samosterujące. Macedońskie włócznie, średniowieczne warownie, proch strzelniczy, armaty, okręty wojenne, myśliwce i bombowce a każda z tych broni, użyta po raz pierwszy, wywołała piorunujący efekt na polu walki. Narzędzia wojny przedstawiają okoliczności wynalezienia i zastosowania, a przede wszystkim skutki użycia wynalazków, które miały najbardziej doniosły wpływ na rozwój sztuki wojennej a od Mongołów, którzy dzięki skromnemu strzemieniu podbijali kontynenty, po wpływ bomby atomowej na zakończenie II wojny światowej. Gdyby te nowe bronie nie pojawiały się w pewnych momentach na polach bitewnych, dzieje świata potoczyłyby się zupełnie inaczej.

Torbjørn Færøvik

Cesarstwo cierpienia

ZIP ♦ MOBI, PDF

Zgodnie z sugestią zawartą w tytule, autor biografii skupia się na cierpieniach Chińczyków pod rządami Mao. Wielu polemistów twierdzi, że w ciągu dwudziestu siedmiu lat jego władzy zdarzyło się wiele dobrego: warunki życia milionów ludzi uległy pewnej poprawie, zyskali prawo do edukacji i dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej; przeciętna długość życia wzrosła z czterdziestu do przeszło sześćdziesięciu lat. Jednak cena była przerażająco wysoka.
Na ołtarzu rewolucji złożono prawdopodobnie przeszło pięćdziesiąt milionów ofiar. Większość zmarła z głodu, innych zamordowano. Trzeba jeszcze wiele pracy, żeby ujawnić ogrom tej tragedii. W przyszłości historycy i inni badacze będą mieć łatwiejszy dostęp do archiwów, ale dopóki w Chinach będą rządzić komuniści, wiele dokumentów pozostanie w rejestrach zastrzeżonych.

Helena Kowalik

15-letni chłopiec z rozmysłem, na oczach nauczycieli i klasy, zamordował kolegę, który być może był mu winien jakieś pieniądze.
Nepalczyk restaurator przyjmował Azjatów do pracy, ale jedyną zapłatą była możliwość najedzenia się i przespania. Zamiar zabójstwa zrodził się w głowach Hindusów nagle.
Pewien adwokat poradził jak zarobić duże pieniądze. W Warszawie jest sporo parcel, które po zawierusze wojennej potraciły hipoteki. Fałszując dokumenty, można stać się legalnym właścicielem takich nieruchomości.
22 lata po zabójstwie byłego komendanta głównego policji Marka Papały, kolejni oskarżeni wychodzą z sądu bez skazania.

Oto obraz kryminalnej Warszawy i najbliższych okolic naszej stolicy na początku XXI wieku w reportażach znakomitej dziennikarki i reporterki.

Fridtjof Nansen

tom 1

♦ PDF

Ryszard Demczuk

Trwający od 1979 roku konflikt zbrojny w Afganistanie od samego początku stanowił wyzwanie. Po trzynastu latach walk z talibami sukcesy militarne zostały osiągnięte tylko częściowo i w stopniu nieproporcjonalnym do zaangażowanych sił i poniesionego wysiłku. Masowe bombardowania z powietrza, prowadzone przez lotnictwo amerykańskie i brytyjskie, oraz realizowana konsekwentnie amerykańska strategia prowadzenia nocnych rajdów przyniosły znaczne straty wśród ludności cywilnej, co wywołało gwałtowną krytykę ze strony opinii publicznej. Jednocześnie wpłynęło to na ukształtowanie wśród ludności Afganistanu stereotypu „niedobrego żołnierza”. Ryzyko powrotu do kalifatu jest w Afganistanie realne. Wiele miesięcy minęło od ewakuacji koalicji „Zachodu” i rozpoczęcia nowej misji NATO, daleko jednak do ostatecznego zneutralizowania talibów, którzy „Zachodu” i rozpoczęcia nowej misji NATO, daleko jednak do ostatecznego zneutralizowania talibów, którzy regularnie zrywają się do walk i destabilizują bezpieczeństwo w regionie.

Dorota Warakomska

ZIP ♦ MOBI, PDF

Drogę 66 nazywano kiedyś „główną ulicą Stanów Zjednoczonych". Była tematem piosenki Get Your Kicks on Route Sixty Six, którą śpiewali m.in. Nat King Cole, Rolling Stones i Depeche Mode. John Steinbeck nazwał ją Drogą Matką. Ta oddana do użytku w 1926 roku transkontynentalna szosa przechodzi przez osiem stanów i trzy strefy czasowe. W latach trzydziestych XX wieku tysiące farmerów podążały nią do Kalifornii; wielki kryzys i burze pyłowe zmusiły ich do szukania nowej pracy i nowego domu, po II wojnie światowej wielu żołnierzy wracało nią do domu, a w latach pięćdziesiątych, gdy połączyła tak zwany Rdzawy Krąg ze Słonecznym Kręgiem, Drogą 66 wędrowała kolejna fala migracji.
Wszędzie powstawały restauracje, hotele i stacje benzynowe. W Springfield Ed Waldmire wymyślił słynną parówkę na patyku (Cozy Dog), a Alberta Logan otworzyła pierwszy na Drodze 66 hotel dla kolorowych - bo nie mogła pozwolić, żeby sławny muzyk Nat King Cole tułał się jak bezdomny.
Opuszczona przez podróżnych po 1985 roku, gdy została zastąpiona autostradą i oficjalnie skreślona z listy dróg krajowych, Droga 66 przeżywa dziś odrodzenie. Uznana za zabytek jest jedną z większych atrakcji turystycznych w Stanach Zjednoczonych.
Podróżując tą legendarną trasą, Dorota Warakomska patrzy na Amerykę oczami znawcy i przybysza. Zadaje pytania: Czy nadal działa american dream? Czy Ameryka rzeczywiście jest synonimem demokracji i wolności? Jacy są dzisiejsi Amerykanie? Jak żyją kobiety Ameryki: te młode i te stare, mieszkające w przyczepach na pustyni i w luksusowych willach Beverly Hills?
Droga 66 to spojrzenie na świat i Amerykę oczami ludzi zwykłych i niezwykłych, to próba wyjaśnienia fenomenu wolności w zestawieniu z konserwatyzmem Amerykanów.

Sławomir Koper

Gdyby zapytać przechodnia na ulicy, z czym kojarzą mu się Kresy, bez namysłu odpowie: Lwów, Wilno, Nowogródek, niektórzy dorzucą jeszcze Krzemieniec. A przecież Kresy to nie tylko legendarne stolice polskości, to także zaścianki i stanice. To również zapomniane Kresy - te w dawnych Inflantach Rzeczypospolitej. To właśnie stamtąd pochodziło wielu artystów, polityków i wojennych bohaterów, którzy znakomicie zapisali się na kartach polskiej historii. To na uniwersytecie w Dorpacie biło polskie serce, a na politechnice w Rydze kształciły się młode kadry techniczne odrodzonego państwa polskiego. Musimy stale o tym przypominać.

Jan Skórzyński

ZIP ♦ MOBI

Kronika z lat 2015-2019

„Polska PiS. Kronika lat 2015–2019” to przedsięwzięcie niezwykłe, jedyna taka w polskich mediach otwarta baza informacyjna. Przez prawie 4 lata, w każdą sobotę, prof. Skórzyński publikował w OKO.press kolejny raport dokumentujący dzień po dniu fakty-wydarzenia-opinie. To bezcenne dla wszystkich, którzy amatorsko czy zawodowo interesują się historią i polityką, źródło informacji. Fascynująca kronika nie tylko czynów i słów, ale także minionych emocji. Rzeczywistość nieweryfikowana ex post, według późniejszej wiedzy i mądrości, ale chwytana tak, jak się rozgrywała, jak narastała. Czytając tę kronikę – dziś dostępną w wersji e-booka – można odbyć prawdziwą podróż do przeszłości, wybierać z tych 4 udokumentowanych lat dowolne dni, tygodnie, śledzić polityczne czy społeczne procesy, weryfikować ówczesne oceny, komentarze, analizy, przepowiednie.

Agata Diduszko-Zyglewska

♦ MOBI

Czemu od kilku lat każda szkoła, szpital, urząd są skrupulatnie ostemplowane krzyżami? Co robi ksiądz w radzie pedagogicznej? Czemu biskup żyjący w celibacie opiniuje edukację seksualną? Dlaczego molestator w sutannie nie trafia do więzienia?
Polska to kraj, w którym Kościół ma szczególną pozycję. Sprawuje rząd dusz nad malejącą częścią społeczeństwa i większością politycznych elit. Jego majątek rośnie. Sprzyja mu dziś populistyczny rząd. Miał swoje zasługi w czasie „Solidarności”, za które do dziś jakby więcej mu wolno. I bez pardonu co rusz wchodzi Polkom i Polakom do domów, do łóżek, do głów. Toczy krucjatę – i tak jak przy poprzednich, nie zważa na ofiary.

Dawid Iwaniec

ZIP ♦ EPUB, MOBI

Latem 1992 roku w lasach w okolicach Kuźni Raciborskiej paliło się kilkadziesiąt razy, a pod koniec sierpnia z powodu ekstremalnej suszy wybuchało po kilka pożarów dziennie. Wczesnym popołudniem 26 sierpnia iskry spod kół pociągu towarowego jadącego z Pawłowic Górniczych do Huty Częstochowa wywołały katastrofę, w której spłonęło ponad dziewięć tysięcy hektarów lasu. Z żywiołem walczyło cztery tysiące siedmiuset strażaków, trzy tysiące dwustu żołnierzy, sześciuset pięćdziesięciu policjantów, tysiąc dwustu dwudziestu członków formacji obrony cywilnej oraz tysiąc stu pięćdziesięciu leśników.
Pierwsi strażacy zjawili się na miejscu pożaru w niespełna dziesięć minut, lecz byli bezradni. Silny wiatr na ich oczach wpychał płomienie coraz głębiej w las.
Ogień był przebiegły. Zanim zbliżył się na tyle, że mogła wreszcie dosięgnąć go woda z węży i armatek, strażacy usłyszeli dochodzące spomiędzy drzew fuknięcia. Zajęte ogniem korony drzew eksplodowały, wyrzucając w powietrze płonące szyszki i kawałki gałęzi, które przeleciały nad ich głowami. Kiedy się odwrócili, zobaczyli, jak deszcz żarzących się pocisków ląduje po drugiej stronie drogi, co najmniej kilkadziesiąt metrów od jej krawędzi. Tam, gdzie upadły, natychmiast strzelały w górę płomienie, które podsycał wiatr.

Książka Dawida Iwańca to reporterska rekonstrukcja wydarzeń niemal minuta po minucie. Ukazuje się w 30. rocznicę największego pożaru lasu w Polsce. Jest też ostrzeżeniem, bo świat nękany konsekwencjami kryzysu klimatycznego coraz częściej staje w ogniu.