Artur Grottger

۞ Artur Grottger ۞



Artur Grottger był znakomitym XIXw polskim artystą , przede wszystkim wielkim rysownikiem potem malarzem. Swoimi mistrzowskimi dziełami do głębi poruszał uczucia Polaków, budząc w nich świadomość narodową i ucząc patriotyzmu kolejne pokolenia.Urodził się 11 grudnia 1837 roku w Ottyniowicach powiat Bóbrka, niedaleko Lwowa. Jego ojciec Jan Józef był dzierżawcą majątku należącego do hrabiego Hilarego Siemianowskiego. Ojciec Artura walczył w powstaniu listopadowym jako oficer piątego punktu ułanów "Warszawskie Dzieci", był zamiłowanym malarzem, wykształconym w wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych. On właśnie udzielał synowi domowych lekcji rysunku. Jako jedenastoletni chłopiec Artur Grottger został oddany na naukę do pracowni lwowskiego malarza Jana Maszkowskiego, gdzie na długie lata zaprzyjaźnił się z jego synem, Marcelim. Poważniejsze studia malarskie odbył w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych oraz – w latach 1855-1858 w Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu. W Wiedniu mieszkał aż do roku 1865. Z powodu nieustannych tarapatów finansowych towarzyszących mu przez całe życie, wędrował po Galicji od dworu do dworu, zarabiając na życie rysowaniem i malowaniem obrazów o przygodnej, nieraz banalnej tematyce. Stworzył w tym okresie również najdoskonalsze cykle rysunków wykonanych czarną i białą kredką na kartonach. Nigdy nie widział powstania styczniowego, a stworzył z wyobraźni wstrząsające rysunki: "Polonia"1863 i "Lituania"1864-1866. W styczniu 1866 r., podczas balu, w Lwowskim Towarzystwie Strzeleckim Artur i Wanda Monné zostali sobie przedstawieni. Gorące uczucie ogarnęło oboje.


Wkrótce Artur oświadczył się Wandzie, ta oświadczyny przyjęła. Zaczął się najpiękniejszy okres dla narzeczonych. Ponownie spotkali się w czerwcu 1866 r. w majątku Skolimowskich w Dyniskach. Artysta kończył tam dwa ostatnie kartony Lituanii. Narzeczona użyczyła swej twarzy i rąk żonie leśnika, tulącej dziecię w obrazie Duch. Na klęczkach pozowała także do kartonu Widzenie, służąc za model postaci sybiraczki. Przez ostatnie dwa lata życia artysty Wanda pełniła rolę jego muzy i powiernicy. Artur w nadziei na osiągnięcie sukcesu wyjechał do Paryża, gdzie – chory na gruźlicę – zdołał zakończyć cykl "Wojna", który sprzedał austriackiemu cesarzowi Franciszkowi. W grudniu 1867 roku, nękany płucnymi krwotokami, opadający z sił, został wysłany przez lekarzy do słynnego uzdrowiska Amelies-les-Bains w francuskich Pirenejach, gdzie zmarł 13 grudnia 1867 roku. Jego wolą, wyrażoną w obecności Wandy, było spocząć po śmierci we Lwowie. Wanda Monné bardzo przeżyła śmierć ukochanego. Zwłoki artysty sprowadziła do Lwowa w dniu 4 lipca 1868 roku i pochowała go na Cmentarzu Łyczakowskim w miejscu, które kiedyś podczas wspólnego spaceru Grottger wybrał. Narzeczona włożyła wiele wysiłku, aby spełnić to życzenie. Na opłacenie kosztów sprowadzenia zwłok do Galicji sprzedała swoje kosztowności oraz przeznaczyła część sumy posagowej. Wsparli ją finansowo lwowscy przyjaciele Artura. Pogrzeb Grottgera przemienił się w wielką manifestację narodową. Autor Lituanii spoczął na Cmentarzu Łyczakowskim.
Sześć lat po pogrzebie artysty stanął na grobie Grottgera pomnik wykonany przez jego przyjaciela, lwowskiego rzeźbiarza Parysa Filippiego.


Przedstawia on klęczącą na skale młodą, zasmuconą kobietę o twarzy przypominającej oblicze Wandy, obok której usiadł sokół symbol wierności i miłości. Pod tymi rzeźbami umieszczono owalny medalion z płaskorzeźbionym wizerunkiem Grottgera wymodelowany przez samą Wandę, pękniętą lirę i złamaną paletę symbol przedwcześnie zgasłego talentu oraz trupią czaszkę śmiertelne memento.Po lewej stronie medalionu umieszczono kamienne wyobrażenie wielkiej teki rysunków, na okładce której znalazły się tytuły głównych rysunkowych cyklów Grottgera: ''Warszawa'', ''Polonia'', ''Lituania'', ''Wieczory zimowe'' i ''Wojna''. Na epitafijnej tablicy grobowej tumby znalazło się imię i nazwisko zmarłego artysty oraz ułożona przez Wandę inskrypcja: ''Niech Cię przyjmie Chrystus, który Cię wezwał, a do chwały Jego niech Cię prowadzą aniołowie''. Nad górną zaś płytą tumby znalazł się jeszcze jeden napis: ''Świętej Jego pamięci pomnik ten postawiła Wanda''. Wanda Monné do końca swego życia opiekowała się grobem i spędziła przy nim wiele chwil…
Artur Grottger to jeden z czołowych przedstawicieli romantyzmu w malarstwie polskim. Zapisał się w historii polskiej sztuki przede wszystkim jako twórca patriotycznych cyklów rysunkowych, które reprodukowane po wielekroć, stały się częścią kanonu sztuki narodowej. Stworzyły one niedościgły wzorzec martyrologicznej ikonografii, utrwaliły w pamięci i wyobraźni wielu pokoleń Polaków sceny powstańczych walk, agonii i męczeństwa, a także kluczową dla wymowy grottgerowskich dzieł ideę solidaryzmu narodowego. Jego twórczość zyskała ogromną popularność dzięki swojej głęboko patriotycznej wymowie.Stosował prostą formę i stosunkowo drobny format swoich prac posługując się głównie rysunkiem czarno-białym. Był głównie rysownikiem i ilustratorem. Był prekursorem multiplikacji dzieł sztuki poprzez reprodukcje fotograficzne swoich dzieł. Początek takiemu upowszechnianiu dał pierwszy patriotyczny cykl „Warszawa”, wystawiony na wystawie w Wiedniu, a następnie zreprodukowany i wydany jako album. Sugestywny obraz wydarzeń 1863 roku został rozpowszechniony i mocno utrwalił się w świadomości kilku pokoleń Polaków.

• Pobierz folder
• Zachomikuj folder