biesy

Fiodor Dostojewski '' Biesy''



"Biesy" to książka, w której najpełniej uwidocznione zostaje mistrzostwo narracyjne Dostojewskiego. Jest tak ciekawie zbudowana, autor zastosował w niej tyle chwytów literackich, że równie dobrze można ją przeczytać tylko po to, by przekonać się o doskonałości warsztatu pisarskiego twórcy. Niekoniecznie ze względu na fabułę, niewątpliwie nie mniej interesującą.

Narracja wciąż jest w ruchu, wciąż się zmienia. Raz prowadzi ją przyjaciel Stiepana Trofimowicza, dokładnie w tekście nazwany, raz jest to narrator wszechwiedzący. Zdarza się, że narracja przypomina dziennik, następnie przechodzi do obiektywnego opisu wydarzeń. Czasami jest prowadzona w czasie teraźniejszym, by już w następnym rozdziale zmienić się na czas przeszły. Dzięki temu bogactwu narracyjnemu czytelnik nie jest w stanie się nudzić, poza tym, a może przede wszystkim wzmaga to jego zainteresowanie lekturą.

Książka zwodzi biednego czytelnika, zmuszając go do niewiarygodnego umysłowego wysiłku. Ma się wrażenie, że rzecz materialna igra z nami. Czuje się, że Dostojewski siedzi za nami i doskonale się bawi, widząc konsternację na czytelniczych twarzach.

Zastosowana została także technika retardacji, czyli opóźniania akcji. Wymaga to chyba krótkiego wyjaśnienia; a więc: Czytamy z zapartym tchem. I już, już jesteśmy bliżej rozstrzygnięcia pojedynku pomiędzy Mikołajem Stawroginem a Gaganowem, mężczyźni zbliżają się do siebie, w dłoniach błyskają rewolwery, czuć niemal spływający po skroniach pot - i nagle, ni stąd ni zowąd, zostajemy przeniesieni przez narratora, za pomocą zgrabnego opowiadania, do pani Stawrogin i na dodatek do dnia poprzedzającego tamte wydarzenia.

Narracja w "Biesach" to witraż, przez który oglądamy rzeczywistość.

Tematyka, jak na Dostojewskiego przystało, plasuje się w kręgach religijnych i moralnych. Autor stara się zbadać, jak zbrodnia działa na jednostkę, jak wyjaławia jej duszę, a wreszcie doprowadza do skraju załamania nerwowego, by w konsekwencji przerodzić się w przyczynę całkowitej zguby. Mowa tu także o solidaryzowaniu się rosyjskich wywrotowców, którzy, opętani rządzą upadku władzy państwowej, są gotowi na wszystko, sieją pogrom i zniszczenie, deprawują jednostki słabe, przyczyniają się do ich całkowitego zaprzedania. Aspekty psychologiczne ujawniają się właśnie we wpływie zbrodni na psychikę ludzką. Dostojewski zapewnia, że mord nie popłaca, a ludzie skażeni nim prędzej czy później złamią się, poniosą klęskę.

Pisarz przedstawia w "Biesach" podwaliny totalitaryzmu. Ilustruje, jak jedna nieprzeciętna jednostka jest w stanie przewodniczyć grupie, "stowarzyszeniu", zawładnąć umysłami ludzi, którzy skorzy są do przejęcia jej motywów działania.

Akcja utworu rozgrywa się ok. 1870 roku, w prowincjonalnym mieście rosyjskim. Biesy stanowić miały początkowo pierwszą część pięciotomowego cyklu Żywot wielkiego grzesznika, jednak swego pierwotnego zamiaru pisarz nie zrealizował. Chronologicznie trzecie z dzieł Dostojewskiego, interpretowane bywa jako pamflet na ruch rewolucyjny, rozległa (choć nie w pełni obiektywna) panorama myśli rosyjskiej, a także powieść z kluczem.

• Pobierz folder
• Zachomikuj folder