Jan Stachniuk

Zadruga – polska organizacja o charakterze "narodowym", antyklerykalna i odwołująca się do rodzimej kultury i wierzeń, założona w 1935 roku przez Jana Stachniuka. Liczyła ok. 300 osób.

Zadruga stanowiła najbardziej prężny ruch neopogański w okresie międzywojennym. W latach 1937-1939 organizacja wydawała pismo "Zadruga". Czołowymi działaczami organizacji byli Jan Stachniuk oraz Antoni Wacyk. Po wojnie organizacja oskarżona została przez władze komunistyczne o faszyzm i zdelegalizowana. Odnowiona po roku 1956 jako nieformalne Stowarzyszenie Intelektualne "Zadruga". Duchowym przewodnikiem odnowionej Zadrugi był Antoni Wacyk .

Po roku 1989 roku, do ideologii Zadrugi odwołują się między innymi następujące organizacje: Nacjonalistyczne Stowarzyszenie Zadruga (powstałe w 2006 roku we Wrocławiu) prowadzone przez Dariusza Petryka, Stowarzyszenie na rzecz Tradycji i Kultury "Niklot" , Stowarzyszenie "Świaszczyca", Wydawnictwo Toporzeł, Unia Społeczno-Narodowa oraz Zrzeszenie Wiary Rodzimej. Do dorobku Zadrugi odwołuje się także Front Narodowo-Robotniczy i Tygodnik Ojczyzna.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Jan Stachniuk, pseud. Stoigniew (ur. 13 stycznia 1905, zm. 14 sierpnia 1963) – polski publicysta. Ideolog i twórca polskiej nacjonalistycznej grupy "Zadruga" oraz pisma o tym samym tytule.

Urodził się 13 stycznia 1905 r. w Kowlu na Wołyniu w rodzinie kolejarskiej. W 1930 r. ukończył Wyższą Szkołę Handlową w Poznaniu.

W 1933 roku wydał swą pierwszą książkę "Kolektywizm a naród" (łączącą w sobie idee nacjonalistyczne z gospodarką planowaną), dwa lata później ukazała się "Heroiczna wspólnota narodu". Zawarł w niej swoją wizję ustroju "zadrużnego", której celem jest "ukierunkowanie wszystkich dziedzin działalności ludzkiej na rozwój osobisty i narodowy". Nazwa "Zadruga" pochodziła od określenia starosłowiańskiej wspólnoty plemiennej. Był też autorem książki "Dzieje bez dziejów", będącej "anatomią upadku dziejowego Polski", za który winą obarczał autor katolicyzm i kontrreformację jezuicką w Polsce.

W 1937 roku założył pismo "Zadruga", które wydawał w Warszawie do 1939 roku.

W czasie wojny był członkiem Stronnictwa Zrywu Narodowego. Stachniuk walczył czynnie w szeregach AK w powstaniu warszawskim, wykazując się odwagą (odznaczony Krzyżem Walecznych, trzykrotnie ranny).

Napisany przez Stachniuka memoriał pt. "Tragifarsa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej", będący ostrą krytyką sytuacji w Polsce, doprowadził do aresztowania go w 1949 przez UB. W pokazowym procesie prokurator Beniamin Weisblech zażądał kary śmierci, jednak wyrokiem z 9 lipca 1952 roku Stachniuka skazano na 15 lat więzienia. Sąd Najwyższy wyrokiem z 24 grudnia 1953 roku zmniejszył tę karę do lat ośmiu, a po zastosowaniu amnestii kara wynosiła siedem lat. Stachniuka zesłano do jednego z najcięższych więzień, gdzie był bity i torturowany. Z niewoli wyszedł jako kaleka niezdolny do sprawnego życia. Nie powiodła się próba emigracji do Szwecji. 15 sierpnia 1963 roku zmarł w zakładzie leczniczym w Radości koło Warszawy. Został pochowany na cmentarzu na Powązkach.

Książki

* Kolektywizm a naród (1933)
* Heroiczna wspólnota narodu (1935)
* Państwo a gospodarstwo (1939)
* Dzieje bez dziejów (1939)
* Mit słowiański (1941, wydane w 2006)
* Zagadnienie totalizmu (1943)
* Człowieczeństwo i kultura (1946)
* Walka o zasady (1947)
* Wspakultura (1948)
* Droga rewolucji kulturowej w Polsce (1948, wydane w 2006)
* Chrześcijaństwo a ludzkość (1949, wydane w 1997)
* Przyszłość Słowiańszczyzny – rękopis zaginął po aresztowaniu, niepublikowana
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Antoni Wacyk (ur. 1905 na Podolu zazbruczańskim, zm. 25 sierpnia 2000) - publicysta polski, ideolog grupy Zadruga.

W latach 1918 - 1920 uczeń Polskiego Gimnazjum Społecznego w Kamieńcu Podolskim i harcerz III Kamienieckiej Drużyny Harcerskiej. W 1932 roku ukończył prawo na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Po przeniesieniu się do Warszawy był urzędnikiem w Ministerstwie Poczt i Telegrafów. W 1937 został redaktorem pisma "Zadruga". Walczył w Kampanii Wrześniowej. Był autorem credo Zadrugi: "Odkatoliczyć, unarodowić, dowartościować Polaka!". Od 1956 był przywódcą nieformalnego Stowarzyszenia Intelektualnego "Zadruga". Po zniesieniu cenzury na nowo podjął pisarstwo. Jest autorem wielu artykułów (głównie z okresu przedwojennego) oraz kilku książek.


Dzieła:

* Kultura bezdziejów (1945)
* Jan Stachniuk - Życie i dzieło (1976, rękopis w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej)
* Mit polski - Zadruga (1989)
* Rymy zadrużne (1992, niepublikowane)
* Filozofia polska - Zadruga (1994)
* Na pohybel katolictwu - Zadruga (1995)
* O polski charakter narodowy - Zadruga (1995)

• Pobierz folder
• Zachomikuj folder