I Pagliacci.avi

Ruggiero Leoncavallo - Pajace

W dzień Wniebowzięcia do wsi przybywa trupa wędrownych komediantów. Jej kierownik Canio (Placido Domingo) zapowiada z wozu, że wieczorem odbędzie się przedstawienie. Mimo pozornej wesołości dręczy go zazdrość o piękną żonę, Neddę (Teresa Stratas). Ostrzega ją, że w razie zdrady czeka ją śmierć. O względy Neddy zabiega m.in. jeden z komediantów, Tonio (Juan Pons), ale kobieta odrzuca go stanowczo. Mężczyzna poprzysięga zemstę. Okazja nadarza się szybko - wiarołomna Nedda spotyka się ze swym kochankiem, Silvio (Alberto Rinaldi).

Postacie
Canio, dyrektor wędrownej trupy aktorskiej - tenor
Nedda, jego żona - sopran
Tonio, aktor - baryton
Silvio, wieśniak - baryton
Beppo, aktor - tenor
wieśniacy kalabryjscy

Kalabria, wieś, ok. 1870 r.

Prolog
Na proscenium wychodzi jeden z aktorów, Tonio, przebrany w strój Taddeo, którego będzie grał w przedstawieniu trupy. Zwraca się do publiczności mówiąc, że aktor też jest człowiekiem, który czuje i cierpi (aria Si può?... Si può?... Signore! Signori! ... Un nido di memorie.).


Akt I
Trupa odgrywająca tradycyjną commedia dell'arte przyjeźdża do wioski. Canio zapowiada na wieczór przedstawienie pt. "Kłopoty Pajaca". Następnie Canio i Beppo zostają zaproszeni do wiejskiej karczmy, Tonio zdecyduje się zostać, co wieśniacy komentują żartobliwymi podejrzeniami o romans z Neddą. Canio poważnym tonem oznajmia jednak, że wprawdzie w sztukach trupy gra zdradzanego męża, ale w życiu nigdy nie pogodziłby się z niewiernością żony. Zapewnia jednak, że nie podejrzewa ją o zdradę.

Nedda tymczasem oczekuje we wsi swojego kochanka Silvia; po krótkiej chwili strachu przestaje obawiać się męża. Zjawia się Tonio i wyznaje jej miłość, ale Nedda w arogancki sposób wyśmiewa go i odtrąca. Następnie pojawia się Silvio. Namawia Neddę, by uciekła razem z nim po przedstawieniu, na co kobieta się zgadza. Tymczasem Tonio pobiegł do gospody i przyprowadził z powrotem Cania; kochanek musi uciekać;Nedda woła, że zawsze będzie należała tylko do niego.

Canio usiłuje bez powodzenia zatrzymać uciekającego, po czym żąda, by Nedda wyznała jego tożsamość. Żona odmawia. Atakuje ją nożem, lecz Beppo przypomina mu o rychłym rozpoczęciu przedstawienia i rozbraja. Tonio zapewnia Cania, że w czasie przedstawienia kochanek Neddy na pewno w jakiś sposób zdradzi się. Canio, przebierając się w kostium pajaca, przygotowuje się do odegrania roli komicznej, chociaż jest zrozpaczony i wściekły (Vesti la giubba ze słynnymi słowami Śmiej się, pajacu!).