Canis lupus

Opis: Z wyglądu wilk przypomina psa owczarka alzackiego, ale ma bardziej wydłużony tułów i wyższą, lecz węższą klatkę piersiową. Kończyny przednie zakończone pięcioma palcami, zdają się być wciśnięte w klatkę piersiową z łokciami skierowanymi do wewnątrz. Głowa wyróżnia się szerokim czołem, skośnie osadzonymi oczami i krótszymi niż u psa owczarka uszami. Ogon jest puszysty, długości około jednej trzeciej tułowia. Na zewnętrznej stronie ogona, około 10 cm od nasady znajduje się gruczoł zapachowy, odznaczający się ciemniejszymi od reszty sierści włosami. Ubarwienie wilka jest z wierzchu buropłowe, od spodu jaśniejsze. Ogólnie jednak jest trudne do opisu z powodu wielkiej różnorodności. Jedne osobniki mają na grzbiecie ciemną pręgę lub siodełko, u innych plam tych brak. Spód ciała od białego, szarożółtego do różowego. Samica posiada pięć par sutek.
Formuła zębowa jest następująca 3 1 4 2 / 3 1 4 3.

Występowanie: Zasięg geograficzny wilka na półkuli północnej, w porównaniu do zasięgu innych drapieżników był jednym z największych. Obejmował on całą Europę, północną Afrykę , Azję i Amerykę. W Polsce spotykany jest głównie na południowym wschodzie kraju.

Biotop: Biotopem wilka są wielkie lasy górskie i nizinne z preferencją bagnistych, jak również tundra i stepy. W górach dochodzi do wysokości 3400 m n.p.m.

Pokarm: Podstawowym pokarmem wilka są duże ssaki kopytne. Nie gardzi również padliną, drobnymi ssakami, ptactwem a nawet żabami. Zabija głównie osobniki stare, młode i chore, które stanowią łatwiejszy łup, ofiarami są również zwierzęta w sile wieku i zdrowe. Może nie jeść nic przez tydzień, a potem jednorazowo 10-15 kg. Dzienne zapotrzebowanie pokarmu obliczono na 3-5 kg.

Rozród i rozwój: Rozwój godowy wilka (cieczka) zaczyna się zależnie od pogody w końcu grudnia i trwa do lutego. Kopulacja kończy się "zawieszeniem" partnerów, jak u psów domowych, trwającym 15-30 minut. Wilczyca ma jeden miot rocznie, ciąża trwa 63-65 dni, młode w liczbie 2-6 rodzą się w marcu, kwietniu. Okres laktacji trwa 6 tygodni. Samodzielność uzyskują po 2 latach. Samice osiągają dojrzałość płciową po 22 miesiącach, samce zaś w trzecim roku życia. Linka następuje raz w roku, zaczyna się po cieczce w końcu marca a kończy się w maju. W jesieni nie ma pełnej zmiany sierści, tylko włosy intensywnie rosną, tworząc gęstą okrywę zimową. Młodymi wilkami opiekują się nie tylko rodzice, ale również inni członkowie stada. Gdy tylko młode zaczynają opuszczać norę i pobierają pokarm stały, zostają pod opieką piastuna, reszta watahy udaje się na łowy. Piastun taki bawi się z nimi i broni przed ewentualną napaści. Młode wilki karmione są nadtrawionym mięsem, które dorosłe osobniki wymiotują przed nimi. Zarówno młode jak i stare wilki bardzo lubią się bawić. Dla młodych zabawy te stanowią zaprawę do przyszłych łowów. Same muszą się nauczyć łowienia małych ofiar, jak mysz czy zając, natomiast duże ofiary dopiero później w towarzystwie starszych. Ma to miejsce w jesieni, gdy są już tak silne i duże, że mogą towarzyszyć watasze w wyprawach. Długość życia wilka wynosi około 10 lat.

Behawior: Wilk jest zwierzęciem bardzo inteligentnym o dobrej pamięci, szybkiej orientacji kojarzenia wypadków, np. zagrożenia, i łatwej adaptacji do nowych warunków. Prowadzi życie stadne. Stado wilków zwane watahą, ma bardzo wysoce rozwiniętą organizację i dyscypliną, które są możliwe do utrzymania dzięki wielu sposobom porozumiewania się ze sobą. Na szczycie piramidy stoi basior alfa i wadera alfa. Na końcu tej piramidy stoją szczenięta, które także posiadają własną hierarchię. Liczebność watah zależy od zagęszczenia wilków w terenie oraz liczby ofiar i wynosi około 6-11 sztuk. Ruchy wilka są szybkie i zgrabne, a chody dzięki specjalnej proporcji kończyn i tułowia pozwalają mu na szybkie i trwałe pokonywanie długich przestrzeni. Wilki spędzają w ruchu średnio 10 godzin na dobę. Pływają bardzo dobrze bez względu na temperaturę wody. Spośród zmysłów wilka najlepiej rozwinięty jest węch i słuch, wzrok jest słabszy. Wilk ma duży wachlarz sposobów porozumiewania się między osobnikami: wizualne, zapachowe i głosowe. Do wizualnych należy np. postawa- wyrażania władczości w ruchach głowy, wyrazie pyska czy sposobie trzymania ogona, innych u dominantów niż u osobników niżej stojących w hierarchii socjalnej. Do najbardziej znanego sposobu komunikacji głosowej wilków należy wycie, człowiek słyszy je z odległości około 8 km, wilki z pewnością z większej odległości. Wilki wyją pojedynczo i gromadnie, w postawie siedzącej, stojącej i leżącej, przez cały rok. Wycie oznacza porozumiewanie się, a także informację o liczebności, bo każdy osobnik wydaje inny ton. Wilki wyją przed rozpoczęciem łowów, po ich zakończeniu a także dla przyjemności.

*******************

Podobnie jak lis, wilk (canis lupus) należy do rodziny psowatych, mających pięć palców w przednich łapach, czterdzieści dwa zęby i wydłużony pysk. Razem z psem domowym, szakalem i kojotem, tworzą gatunek canis, charakteryzujący się wysuniętym czołem, raczej krótkim ogonem i mniej spiczastym pyskiem.

Wilk ma metr czterdzieści długości (140cm), do której doliczyć trzeba (30cm) trzydzieści centymetrów ogona. Waży od trzydziestu do osiemdziesięciu kilogramów, a jego wysokość w kłębie może osiągnąć nawet metr, choć zazwyczaj wynosi od siedemdziesięciu do osiemdziesięciu centymetrów. Prosty ogon jest
przedłużeniem linii ciała.
Gruczoł zapachowy znajdujący się u jego podstawy wydziela w okresie rozrodczym charakterystyczny zapach.
Źrenice są okrągłe.
Uszy spiczaste i stojące,i szyja szeroka i dobrze umięśniona.
Zęby trzonowe są wyjątkowo mocne i mają typowy kształt. Niezbyt długie kły są solidnie osadzone w szczęce, a siekacze dobrze rozwinięte.

Sierść wilka bywa różna. Jest mniej lub bardziej gęsta, jaśniejsza lub ciemniejsza i zależy od okolicy, w której zwierzę żyje. W krajach północnych jest długa, gęsta, prosta, dobrze okrywająca szyję i łapy. W regionach o łagodniejszym klimacie sierść jest krótsza i mniej jedwabista. Maścią najczęściej
spotykaną u wilków jest płowa z domieszką czarnej, jaśniejsza na zewnętrznych partiach ciała, bardziej ruda latem, a zimą żółta. Bardzo szczególna budowa klatki piersiowej ułatwia zwierzęciu poruszanie się w najbardziej dla niego typowy sposób: trucht oraz fantastyczna wprost wentylacja płuc.
Kiedy nie porusza się szybko - jego maksymalna prędkość nie przekracza pięćdziesięciu kilometrów na godzinę - wilk jest bardzo odporny na zmęczenie; zwierzynę bierze na wytrzymałość. Poświadcza to przypadek wilka zauważonego w XVII wieku przez Delfina w Wersalu i złapanego trzy dni póżniej
w Rennes po wielokrotnej zmianie koni i psów.
Siła jego szczęk i przedniej części ciała pozwalają mu biec z owcą w pysku lub ciągnąć za sobą przez długie kilometry potrzask, w którym uwięzła jego łapa.
Samiec wilka osiąga pełnię rozwoju w wieku siedmiu lat.Długość jego życia oblicza się na piętnaście lat, choć dożywa ich. rzadko za przyczyną nieustannie tropiącego go człowieka.


Obszar występowania wilka pokrywa część Europy, prawie całą Azję i północną część Ameryki. Nie jest znany w Afryce, Ameryce Południowej i w Australii. Mimo że gatunek jest geograficznie dość rozpowszechniony, obszary jego występowania zmniejszają się nieustannie. Żyje jeszcze kilka watah
we Włoszech, w centralnej partii Apeninów oraz w hiszpańskiej Sierra Nevada.
Wilk przystosowuje się do każdych warunków, do gór i nizin, do lasów i stepów, regionów suchych lub bagiennych, lecz odległych od okolic gęsto zaludnionych.
Wybitnie społeczne, wilki łączą się w grupy tworzące rodziny, liczne watahy niezbędne do przeżycia i polowania.

W Ameryce na najdalej wysuniętym na południe obszarze występowania wilka grupy te liczą od czterech do ośmiu osobników, a w parku Yellowstone rekordowa ich liczba wynosi dwadzieścia sztuk.
W Kanadzie liczebność watahy dochodzi nawet do trzydziestu zwierząt.

Z nadejściem jesieni młode mogą już towarzyszyć dorosłym w polowaniach. Nocne wycie wilków jest wezwaniem do zgrupowania, zaproszeniem do przyłączenia się do watahy. Im liczniejsza jest zwierzyna, tym liczebniejsza jest wataha, której funkcjonowanie podlega szczególnemu porządkowi społecznemu i doskonale ustalonej hierarchii. Rytuał postawy wyrażającej uległość, groźbę, wyzwanie wyznacza miejsce każdego osobnika w grupie.
Każda grupa składa się z dominującej pary wilków alfa i jej młodych, urodzonych poprzedniej wiosny i całkowicie podporządkowanych. Ta para decyduje o porze i terytorium polowania. W okresie godowym wilki mogą staczać ze sobą efektowne walki, nieprowadzące nigdy do śmierci przeciwnika: zwyciężony poddaje się, wysuwając szyję w stronę zwycięzcy, który nigdy go nie zabija.

Pora miłości nastaje u wilków pod koniec zimy, zaczyna się z początkiem lutego i trwa do marca. Często wiodąca samica, najbardziej śmiała, przyzywa samca. Wybiera tego, który stoi najwyżej w hierarchii grupy. Młode wilki mogą tylko rywalizować ze sobą. Walki wyłaniają zwycięzcę. Kiedy para się dobierze, samica pozostanie przez całe życie wierna swojemu partnerowi, i nawzajem. W czasie
ciąży wyścieła legowisko suchą trawą i kłębkami sierści, przygotowując je w ten sposób na przyjście młodych, które rodzą się na ogół w sześćdziesiąt dni po pokryciu. Nigdy, jak zdarza się to kotom, nie będzie się obawiała, że samiec pożre jej młode.
Mioty liczą średnio od jednego do ośmiu wilczków, czasami jedenastu lub dwunastu, ślepych i ślamazarnych. Wskaźnik ich śmiertelności jest wysoki i osiąga pięćdziesiąt, nawet sześćdziesiąt procent.
Mleko wilczycy jest bogate i zapewnia całemu miotowi szansę na dożycie do ośmiu tygodni, to jest do wieku, w którym szczenięta odstawione od sutka karmione są mięsem zwracanym przez oboje rodziców. Tak długo, jak szczenięta nie mogą wychodzić z legowiska, inni członkowie grupy zapewniają im opiekę, w czasie gdy rodzice polują.

Wilczyca jest z całą pewnością najlepszą matką w świecie zwierząt. Ten matczyny instynkt ma swoje źródło w prolaktynie, hormonie, w który obfituje organizm wilków. Kiedy małe mają trzy miesiące, wilczyca zaczyna przynosić do legowiska żywe zdobycze, żeby przyuczyć szczenięta do polowania. Kiedy dominująca para wilków alfa wraca z łowów, młode rzucają się na rodziców, podgryzają i liżą ich chrapy, co wywołuje u nich odruch wymiotny. Zachowania te, które zanikają w dorosłym wieku, są oznaką poddania i uczucia. Czasami nawet okazują wdzięczność.


Wilcze, światowe autorytety :

Lucyan David Mech (ur. 18 stycznia 1937) jest ekspertem w dziedzinie biologii wilków. Pracuje od 1970 jako starszy badacz dla Department of the Interior i jako profesor w Uniwerstytecie stanowym w Minesocie w Saint Paul. Prowadził od 1958 badania wilków na Isle Royale, w Minesocie, w Kanadzie, we Włoszech, na Alasce, w Parku Narodowym Yellowstone i w innych miejscach.

David Mech jest jednym z członków założycieli International Wolf Center i zasiada w zarządzie Centrum. Pomógł on uruchomić ośrodek w 1985 kierując się założeniem iż ochrona wilka wymaga zarówno poznania gatunku przez naukowców jak i przez zwykłego człowieka.

Filmy

• Pobierz folder
• Zachomikuj folder