IAIDO

Iaidō (jap. 居合道 iaidō) - sztuka dobywania szabli (katana), japońska odmiana szermierki. Jest to zarazem jedna z japońskich sztuk walki określanych wspólnym mianem budo. Słowo iaidō składa się z trzech znaków oznaczających w uproszczeniu: "i" – być; "ai" - pasować, nadawać się, być właściwym; "dō" - droga, sposób, metoda. Początki Iaijutsu, znanej też pod nazwą battojutsu, jako realnej sztuki walki zaistniały wraz z wysubtelnieniem się sztuki wytwarzania mieczy, co stworzyło przesłanki rozwoju nowych błyskawicznych technik dobywania broni.
Tradycja sztuki iaido, przekazywana z pokolenia na pokolenie szermierzy, swój największy rozwój zawdzięcza twórczym dokonaniom wielkiego Mistrza Hayashizaki Jinsuke Shigenobu, który około 400 lat temu stworzył pierwszą znaną usystematyzowaną szkołę iaijutsu, co pozwoliło na uznanie jej za samodzielną sztukę walki. W późniejszym czasie rozwinęło się wiele różnych szkół, spośród których 25 przetrwało do dzisiaj.


Pochodzenie sztuki Iaido
Termin Iai pochodzi od wyrażenia "Tsune ni itte, kyu ni awasu". Oznacza ono, że gdziekolwiek jesteśmy i cokolwiek robimy, musimy być zawsze przygotowani na każdą ewentualność." Haruna Matsuo (7 dan Kyoshi). Iaido pojmowane jest jako umiejętność walki prawdziwym mieczem, a właściwie szablą znaną jako katana. Jest to sztuka przewidywania ataku przeciwnika, obrony i przeprowadzenia własnego kontrataku.
Opanowanie sztuki Iaido czy Iaijutsu miało na celu skuteczną obronę przed nagłym atakiem wroga z zaskoczenia, możliwą nawet wówczas, gdy zaatakowany był akurat zaabsorbowany wykonywaniem codziennych, pokojowych czynności, takich jak spacer, odpoczynek, rozmowa, spożywanie jedzenia itp. Iaido, poza umiejętnościami szermierczymi i wszechstronną koordynacją ruchową, rozwija przede wszystkim zdolność koncentracji długotrwałej, przy dużym obciążeniu psychicznym oraz krótkotrwałej, w niespodziewanej sytuacji stresowej. Poziom mistrzostwa można osiągnąć niezależnie od wieku oraz płci.
Szybkie dobywanie miecza było w dawnej Japonii niezmiernie ważną umiejętnością, ponieważ w przypadku nagłego i niespodziewanego ataku, życie na ogół zależało od ułamków sekund. Iai-jutsu łączy właśnie w sobie umiejętność szybkiego wyciągnięcia miecza i płynnego przejścia do kontrataku na jednego lub kilku przeciwników.
Mówiąc o Iai-jutsu, należy mieć na uwadze fakt, że skuteczność w obronie w różnych sytuacjach to nie tylko perfekcyjnie panowanie nad mieczem, ale także umiejętność oceny dystansu i kierunku ataku oraz właściwy wybór momentu przystąpienia do obrony i kontrataku. Połączenie tych wszystkich elementów i wyrażenie ich w pracy miecza oraz ciała, tworzy harmonijną całość, która to dopiero daje szansę pokonania wroga.
Szkoły Iai uważane są za wyjątkową część japońskiej szermierki. Niektóre techniki datuje się na XV i XVI wiek, chociaż są dużo starsze. Nie ma pewności, kiedy dokładnie wyodrębniły się ich poszczególne formy. Wiadomo natomiast, że większość z nich usystematyzowano w okresie Edo (1603 - 1868).
Mistrz Założyciel czy Reformator I-ai
Za twórcę współczesnego Iai-jutsu uważa się Mistrza Hayashizaki Jinsuke Shigenobu (1545-1618). Nazywano go też Hayashizaki Jinsuke Minamoto no Shigenobu lub Hojo Jinsuke Shigenobu. Urodził się w prowincji Sagiami. Stworzył serię technik Iai znanych jako Batto-Jutsu. Jego sztuka walki znana była także pod innymi nazwami, mianowicie: Shinmei Muso-Ryu Batto-Jutsu, Hayashizaki Ryu, Shin Muso Hayashizaki Ryu.
Mistrz Hayashizaki zamieszkał w Otsu (aktualnie w prefekturze Yamagata), gdzie długo ćwiczył (lata 1595-1601) i otrzymał inspirującą wizję dotyczącą dobywania wyjątkowo długiego miecza. Zapisy świątynne podają, iż po rytualnych modlitwach i 100 dniach nieprzerwanych ćwiczeń, Hayashizakiemu objawiła się manifestacja bóstwa (anioła) Kashima Kami, który razem z bóstwem (aniołem) Katori Kami uważany był za patrona północnych wojowników. Po tym wydarzeniu Hayashizaki Jinsuke doświadczył wizji i postanowił nazwać swoją sztukę Muso Ken (miecz zainspirowany przez wizję), która wraz z jego imieniem została szybko rozpowszechniona jako Muso Hayashizaki Ryu.
Gdy Mistrz Hayashizaki był młody, nieznany z imienia samuraj zabił jego ojca. Po tym wydarzeniu Hayashizaki oddał się całkowicie treningom, co zwieńczone zostało wizją w świątyni zwanej obecnie świątynią Hayashizaki Myojin. Dokonał zemsty, zabijając mordercę swego ojca na ulicach Kioto. Tradycyjna wendeta (pomsta) na przestępcach i szkodnikach należy do tak zwanych praw naturalnych, wynikających z odczucia dobrego serca czy dobrego sumienia. Mistrz Hayashizaki przez 18 lat mieszkał w Bushu (obecnie Saitaima), gdzie sprawował również obowiązki w świątyni Hikawa.
Następnym etapem jego życia była długa wędrówka po kraju Kwitnącej Wiśni, podczas której doprowadził styl Iai do perfekcji oraz zdobył uczniów, z których wielu założyło własne szkoły. Dlatego też nie uważamy go za "ojca" iai, ale za osobę, która najbardziej tą sztukę spopularyzowała i zreformowała. Mistrz Hayashizaki był inspiracją dla wielu szkół I-ai, które przetrwały do dziś. W 1610 roku dostąpił zaszczytu pokazania swojej sztuki na dworze cesarza Japonii. Niektóre źródła podają, iż Mistrz H zmarł po ciężkiej chorobie w 1616 roku. Inne, że w tym roku wyruszył w podróż, z której już nie wrócił i za datę jego śmierci uznają rok 1621. Możliwe, że starym zwyczajem osiadł w którejś z licznych świątyń buddyjskich, aby dopełnić duchowej edukacji wejść w nirwanę.
Po śmierci Mistrza Hayashizaki twórcy tradycję szkoły Iaijutsu kontynuował Tamiya Heibei Shigemasa, który znany był jako nauczyciel Tokugawa Ieasu, Hitetada i Iemitsu. To on właśnie przyczynił się do spopularyzowania tego stylu walki. Hayashizaki sensei zostawił po sobie rozpropagowane czy raczej ujawnione grupy form okuden, które są obecnie w kanonie każdej szkoły Iai.
Pierwszych dwóch następców założyło własne szkoły - Tamiya Ryu i Muraku Ryu, które przetrwały do czasów obecnych. Warto też wspomnieć, że Tamiya Heibei Shigimasa był nauczycielem trzech pierwszych szogunów z rodu Tokugawa. Przed okresem Edo techniki Iai nie miały tak dużego znaczenia, jak inne style szabli oraz miecza, głównie dlatego, że nie nadawały się do bezpośredniego zastosowania na polu bitwy (przed bitwą było dużo czasu do wyciągnięcia broni).
Siódmym Sokei był Hesagawa Chikaranosuke Eishin (Hidenobu). Studiował on szkołę Iai u Banno Dan'emon no Jo Nobusada w Edo. Zyskał sobie sławę wielce utalentowanego szermierza. Udoskonalił wiele technik i stworzył styl, w którym formy wykonywane są z mieczem włożonym za obi (pasem), ostrzem do góry. Z technikami Iaijutsu i Iaido zetknęli się tacy znani na Zachodzie mistrzowie jak Sokaku Takeda (jujutsu), Morihei Ueshiba (aikido), Morihei Tanaka (uzdrowiciel i medyk) czy Mikao Usui (Reiki).
Nakayama Hakudo, szesnasty Sokei Muso Jikiden Eishin-ryu studiował w prowincji Tosa pod okiem Hosakawa Yoshimasa (15 sokei). Podczas serii pokazów, które odbył między 1933 rokiem a 1938 rokiem skutecznie spopularyzował on szkołę miecza. Nadał jej nazwę Muso Shinden Ryu Batto Jutsu. Obecnie szkoła ta jest znana jako Muso Shinden Ryu. Składa się ona z 44 kata (form) zawartych w trzech grupach (poziomach) technicznych: Shoden, Chuden, Okuden. Tak określane poziomy umiejętności to pradawne stopnie w autentycznych sztukach walki z Japonii.

Trzy elementy były podstawą dawnego systemu walki samurajów zwanego bujutsu: techniki szkoły iaido, kenjutsu i starej samurajskiej walki wręcz – jujutsu. Szkolne miecze do trenowania iaido są tępe i nazywają się iaito. W okresie Edo (1603-1867) charakteryzującym się pokojowymi rządami i rozkwitem arystokratycznej grupy - samurajów, iaido przybrało formę ćwiczeń duchowych i metapsychicznych.

Technika i sposoby walki w Iaido
W odróżnieniu od sztuki kendo, gdzie przeciwnicy stają naprzeciw siebie uzbrojeni w bambusowe miecze shinai, okoliczności pojedynku (ceremoniał rozpoczęcia walki, sposoby i miejsca ataku) są ściśle określone regulaminami, a zawodnicy wyposażeni są w solidne ochraniacze, iaido pojmowana jest jako umiejętność walki prawdziwym mieczem w każdych okolicznościach, z całą różnorodnością akcji zaczepnych możliwych do zastosowania przez potencjalnego, znienacka atakującego przeciwnika.
Iaido jest sztuką przewidywania ataku przeciwnika, obrony i przeprowadzenia własnego kontrataku. Opanowanie tej sztuki miało na celu skuteczną obronę przed nagłym atakiem wroga z zaskoczenia, możliwą nawet wówczas, gdy zaatakowany był akurat zaabsorbowany wykonywaniem codziennych, pokojowych czynności, takich jak spacer, odpoczynek, rozmowa, spożywanie jedzenia itp.
Skuteczność obrony w takiej sytuacji wymagała umiejętności doskonałego operowania dystansem, wyczucia kierunku ataku przeciwnika, perfekcyjnego opanowania chwytu i sposobu dobywania własnej broni, oraz połączenia wszystkich tych elementów pracy umysłu, ciała i miecza w harmonijną całość, umożliwiającą nagłe wkroczenie w akcję przeciwnika w najodpowiedniejszym momencie.
Ostateczny cel opanowania japońskiej sztuki iaido, nie miał jednak w założeniu wyłącznie skutecznego odparcia akcji przeciwnika poprzez zabicie go w rewanżu, natomiast zakładał takie psychiczne panowanie nad sytuacją, aby potencjalny agresor raczej zrezygnował z zamierzonej akcji. Założenie to jest dobrze oddane poprzez dawne określenie sztuki iaido, która wcześniej była również nazywana saya-no-uchi, czyli „chwycenie pochwy miecza”, a więc działanie mające na celu zachowanie pokoju bez konieczności dobywania broni.
Iaido było nierozerwalnie związane z kendo, zwłaszcza dla tych, którzy pragneli osiągnąć mistrzostwo w sztuce miecza kenjutsu. Popularne było powiedzenie, że kendo i iaido to dwa koła tego samego wozu. Iai to dostrzeżenie u przeciwnika zamiaru ataku i odpowiednie w czasie wykonanie własnej stosownej akcji. W momencie całkowitego wyjęcia miecza z pochwy zaczyna się szermierka kendo. Jednakże część adeptów szermierki japońskiej uważa, że z powodu odejścia kendo w kierunku typowo sportowym nie należy wiązać już go z iaido. Bardziej pokrewnym stylem wydaje się być battodo.
Spośród wielu wartościowych starych szkół iaido (np. Muso Shiden Ryu, Muso Jikiden Eishin Ryu, Tamiya Ryu, Hoki Ryu itd., całościowo pojmowanych pod nazwą koryu), których poznanie i opanowanie w całości jest niemożliwe wobec tempa i warunków współczesnego życia, dla pożytku ćwiczących opracowano formy zsyntetyzowane, oddające istotę iaido i pozwalające na zrozumienie podstawowych technik stosowanych w różnych szkołach. Niestety metody te obniżają poziom nauki koncentracji i mistycznej głębi.
W 1968, a następnie w 1977 roku, dwie komisje złożone z jedenastu mistrzów miecza stowarzyszonych w Zen Nippon Kendo Renmei (All Japan Kendo Federation) połączyło podstawowe techniki różnych szkół w 7, następnie w 10, a ostatecznie w 12 form. Tych 12 form kata zawiera 90 procent historycznych podstaw iaido na potrzeby kendo. Jednakowoż zrozumienie najgłębszej istoty tej sztuki umożliwia dopiero intensywny trening koryu, w których prawdziwy duch iaido przejawia się w całej pełni.

Nie ma plików w tym folderze