Download: BT-II.bblx
PL. KATOLICKA. Biblia Tysiąclecia, wyd. II (bez ksiąg deuterokanonicznych)
Powodem szerokiego nie stosowania imienia Jahwe od III wydania BT było przystosowanie jej do potrzeb liturgii Mszy św. (patrz ‘Wstęp’ wyd. III BT).
W liturgii (por. gr. leitourgia w Dz 13:2), w nabożeństwach od czasów apostolskich, nie stosowano nigdy hebrajskiego imienia Jahwe (patrz Łk 4:16-20 oraz wczesnochrześcijańskie pismo Didache [rozdz. 9-10] z około roku 100). Wypowiadano jedynie aklamację „Alleluja”, używaną i dziś. NT, najstarsze homilie i lekcjonarze potwierdzają to. Septuaginta, grecki przekład ST używany przez Apostołów, nie zawierał już tetragramu JHWH.
Owszem, istniały papirusy z tetragramem, ale tekst Hbr 1:10, będący fragmentem Ps 102:26 odniesionym do Jezusa, ukazuje, że teksty ST, z których korzystali Apostołowie, nie zawierały go! Podobnie jest z 1P 2:3 będącym fragmentem Ps 34:9 (ŚJ też Hbr 1:10 i 1P 2:3 odnoszą do Syna; patrz „Prowadzenie rozmów...” ed. 1991 s. 378, ed. 2001 s. 374; Strażnica Nr 11, 1994 s. 30).
Nie wszystkie też hebrajskie papirusy zawierały w czasach apostolskich imię Jahwe. „Communio” Nr 1, 1994 s. 43-44 w artykule pt. ‘Imię Boże w Izraelu’ donosi: „niektóre hebrajskie rękopisy Biblii znalezione w Qumran mają w miejsce tetragramu Adonaj (Pan)”.
Inna publikacja podaje: „Miejscami tetragram zastępują cztery kropki (1QS 8,14 - cytat z Iz 40,3); użyto ich nawet w zwoju A Izajasza z groty 1 (33,7 - w dodatku powyżej linii Iz 40,7; ponadto w 4QSamC 1,3 - odpowiednik 1Sm 25,31; (...). Równie specyficzne jest zastępowanie tetragramu substytutem hw'h', który wydaje się być kombinacją trzeciej osoby liczby pojedynczej rodzaju męskiego, tzw. niezależnego zaimka osobowego - hu', i pierwszych dwóch liter ha'elohim (1QS 8,13)” („101 pytań o Qumran”, J. A. Fitzmyer SJ, Kraków 1997, s. 59-60).