zapomniałem
Nie masz jeszcze własnego chomika? Załóż konto
mazaska
  • Prezent Prezent
  • Ulubiony
    Ulubiony
  • Wiadomość Wiadomość

Kobieta Handmade

widziany: dzisiaj o 11:36

  • pliki muzyczne
    202
  • pliki wideo
    2918
  • obrazy
    46232
  • dokumenty
    1232

54094 plików
2224,13 GB

Ukryj opis
Wycinanka ludowa
Tekst: Katarzyna Kraczoń

Od hieratycznych, niemal surowych motywów kościelnych, od podstawowego ornamentu bardzo prostego, a tkwiącego zdawałoby się w jakiejś dawnej tradycji, do najbardziej swawolnych wykrętasów – snuje się zajmująca, bogata linia polskiej wycinanki, bujnie rozkwitła z fantazji ludowej, jako zwiastunka nowego odrodzonego ornamentu - tak o wycinankach pisał wybitny znawca sztuki ludowej prof. Jerzy Warchołowski. Trzeba przyznać, że wycinanka z papieru, jako jeden z najefektowniejszych elementów świątecznego wystroju wiejskiej izby, jest niewątpliwie najciekawszą formą i niemal symbolem polskiej sztuki ludowej.

Trudno ustalić precyzyjne początki tej dziedziny twórczości. Wiadomo, że w połowie XIX wieku pojawiły się w oknach wiejskich domów papierowe, białe firaneczki wycinane w ażurowe wzory. Prawdopodobnie te właśnie dekoracje poprzedziły kolorową wycinankę. Niezwykle istotnym czynnikiem w powstaniu wycinanki było pojawienie się w latach 50-tych XIX wieku kolorowego papieru glansowanego, z którego wycinano pojedyncze motywy roślinne bądź zwierzęce i naklejano je bezpośrednio na wewnętrzne ściany, piece czy belki stropowe chałup.

Z czasem wycięte wzory zaczęto naklejać na szary papier lub biały karton, rozbudowując jednocześnie ich formę i treść. Szczytowy punkt rozwoju artystycznego wycinanka osiągnęła w drugiej połowie XIX wieku, stając się ważnym elementem dekoracyjnym wiejskich izb. Niestety po pierwszej wojnie światowej zwyczaj strojenia chałup wycinankami należał już do rzadkości, a po drugiej wojnie zanikł zupełnie. Mimo to wycinanka wciąż żyje, a nawet się rozwija. W ostatnich latach wykorzystuje się wycinanki na kartach pocztowych, karnetach, plakatach, zaproszeniach czy laurkach.

Wycinanka jest abstrakcyjnym ornamentem skomponowanym rytmicznie i zazwyczaj symetrycznie do jednej lub kilku osi, co osiąga się przez cięcie wielokrotnie złożonego papieru. Cięto je bezpośrednio, bez uprzedniego rysowania wzoru, nożycami do strzyżenia owiec. Trzymając nożyce za ostrza wykorzystywano energię sprężystej stali, co pozwalało na łatwe cięcie figur, wykrój arabesek czy strzępienie brzegów. Podstawowe efekty wycinania to sylwety, ażury, motywy roślinne oraz proste ornamenty, które naklejane na arkusz papieru tworzyły wieloelementowe kompozycje.

Do ulubionych i najczęściej wycinanych przedstawień należały drzewka kwiatowe, w których można doszukać się symbolu drzewa życia, drabiny łączącej ziemię z niebem czy odwzorowania środka i istoty świata; postacie kobiece symbolizujące pramatkę ziemię oraz motyw koguta – zwierzęcia posiadającego niezwykłą moc kreacyjną i płodność. Popularne były także formy abstrakcyjne wycinane w formie rozet bądź kwadratów. Tworzenie wycinanek było i jest do dziś domeną kobiet. To one w okresach przedświątecznych wykonywały wycinanki i dekorowały nimi izby. O różnorodności form i kształtów w dużej mierze decydowała przestrzeń wiejskich izb, w którą wycinanka została idealnie wkomponowana.

Wycinanki występowały tylko w niektórych rejonach Polski, głównie w środkowej i północno-wschodniej Polsce, a także na jej południowo-wschodnich terenach. Z czasem wytworzył się specyficzny styl pozwalający odróżnić wycinanki poszczególnych regionów.

Najważniejsze regiony wycinankarstwa:
...

Bibliografia:
Błachowski Aleksander, Polska wycinanka ludowa, Toruń 1986
Jackowski Aleksander, Polska sztuka ludowa, Warszawa 2002, s. 145-155.
Olędzka Halina, Z badań nad wycinanką kurpiowską, „Polska Sztuka Ludowa” 1964 nr 3, s.164.
Samsel Maria, Wycinanka kurpiowska: katalog wystawy.
Sęk Jan, Wycinanki ludowe z polonijną metryczką, „Twórczość Ludowa” 1988 nr 3.
Świątkowska Anna, Łowicka wycinanka, „Polska Sztuka Ludowa” 1961 nr 2, s. 80-82.
Zwolakiewicz Henryk, Wycinanki Ignacego Dobrzyńskiego, „Polska Sztuka Ludowa” 1958, nr 2 s.71.
« poprzednia stronanastępna strona »
  • 103 KB
  • 4 wrz 12 16:32
  • 39 KB
  • 4 wrz 12 16:30
  • 184 KB
  • 4 wrz 12 16:30
  • 103 KB
  • 4 wrz 12 16:30
  • 128 KB
  • 4 wrz 12 16:29
  • 10 KB
  • 4 wrz 12 16:28
  • 91 KB
  • 4 wrz 12 16:27
  • 19 KB
  • 4 wrz 12 16:27
  • 61 KB
  • 4 wrz 12 16:27
  • 89 KB
  • 4 wrz 12 16:26
  • 5 KB
  • 4 wrz 12 16:26
  • 4 KB
  • 4 wrz 12 16:26
  • 65 KB
  • 4 wrz 12 16:23
  • 28 KB
  • 4 wrz 12 16:23
  • 89 KB
  • 4 wrz 12 16:19
  • 131 KB
  • 4 wrz 12 16:19
  • 56 KB
  • 4 wrz 12 16:18
  • 7 KB
  • 4 wrz 12 16:17
  • 172 KB
  • 4 wrz 12 16:07
  • 204 KB
  • 4 wrz 12 16:06
  • 31 KB
  • 4 wrz 12 15:59
« poprzednia stronanastępna strona »
  • Pobierz folder
  • Aby móc przechomikować folder musisz być zalogowanyZachomikuj folder
  • dokumenty
    2
  • obrazy
    31
  • pliki wideo
    0
  • pliki muzyczne
    0

45 plików
3,4 MB

Zaprzyjaźnione i polecane chomiki (182)Zaprzyjaźnione i polecane chomiki (182)
Zgłoś jeśli naruszono regulamin
W ramach Chomikuj.pl stosujemy pliki cookies by umożliwić Ci wygodne korzystanie z serwisu. Jeśli nie zmienisz ustawień dotyczących cookies w Twojej przeglądarce, będą one umieszczane na Twoim komputerze. W każdej chwili możesz zmienić swoje ustawienia. Dowiedz się więcej w naszej Polityce Prywatności