Aelita (Аэлита).jpg

Aelita 1924 czas trwania: 1 godz. 40 min.
gatunek: Przygodowy, Sci-Fi, Niemy
premiera: 25 września 1924 (Świat) 1924-09-25
reżyseria: Jakow Protazanow scenariusz: Fyodor Otsep, Aleksei Fajko
muzyka: Alexander Rannie zdjęcia: Emil Schünemann , Yuri Zhelyabuzhsky
inne tytuły: Aelita: Queen of Mars Revolt of the Robots
kraj: ZSRRopisy filmu
◄► Oparte na powieści Aleksego Tołstoja widowisko fantastyczne z akcją rozegraną częściowo w realiach sowieckich, a częściowo na Marsie. Można by rzec, że film ten jest jednym z pierwszych o ile nie pierwszym filmem o tematyce science fiction w historii kina rosyjskiego...
W trudnych latach wojny inżynier Łoś zajmuje się konstruowaniem maszyny latającej, która mogłaby zabrać go na Marsa. Motywuje go do tego nie tyle marzenie o odkryciu nowych, niezbadanych światów, ile chęć ucieczki od nękających go życiowych problemów ziemskiej codzienności, a szczególnie od sąsiada, natarczywie adorującego żonę projektanta. Podczas jednej z licznych rodzinnych kłótni spowodowanych zazdrością Łoś strzela do żony i wybiega z domu, zdecydowany natychmiast wyruszyć na Marsa. Razem z nim w podróż zabiera się zdemobilizowany czerwonoarmista Gusiew, pragnący szerzyć na nowej planecie ideały rewolucyjme a także śledzący Łosia detektyw. Na Marsie serce inżyniera podbija piękna władczyni planety - Aelita, a cała trójka przeżywa szereg niezwykłych przygód, które kończą się dla Łosia w sposób całkowicie nieprzewidywalny.
◄► Jak pisał Jerzy Toeplitz : Protazanow, przystępując do adaptacji powieści A.Tołstoja "Aelita", starał się jak najbardziej ją uaktualnić, pokazać na ekranie życie obywateli radzieckich. Zamiar był słuszny, ale wykonanie daleko odbiegało od koncepcji twórcy. Protazanow nie potrafił rozwiązać wątpliwości i dwoistości bohatera - inżyniera Łosia, inteligenta, który nie wrósł w środowisko radzieckie. Może sam po powrocie z emigracji czuł się jak Łoś? Wbrew początkowym zamiarom reżysera, epizody rozgrywające się na Marsie zostały rozbudowane, by udowodnić widzowi i opinii, że radziecką produkcję stać na wielki wysiłek realizatorski. Być może chodziło tu również o pozyskanie sobie względów mieszczańskiego widza i zapewnienie eksportu za granicę. Surowo ocenił "Aelitę" krytyk "Izwiestii" mówiąc, że "wytwórnia Ruś, jak widać, siedzi na dwóch stołkach delikatnie, brzeżkiem tylko na radzieckim taburecie, starając się jednocześnie zająć i miękkie zagraniczne krzesło".
<> Zdaniem Jerzego Płażewskiego opisującym w swojej "Historii Filmu" ten okres kinematografii radzieckiej: Filmowcy - zarówno ci, którzy pozostali, jak i ci, którzy wrócili z emigracji - doszli do wniosku, że agitacyjne funkcje kina dobre były w okresie wojny domowej. Spokojnie przeszli do kameralnych melodramatów, do ekranizowania klasyki, do fantastyki, do lekkiej tematyki sensacyjnej. Całej tej produkcji, żywo przypominającej dawne wzory, patronowała nieupaństwowiona wytwórnia Mieżrabpom-Ruś. I tutaj powstawały dzieła wybitne. Była takim niewątpliwie "Aelita". Poważne środki finansowe pozwoliły stworzyć film na poziomie wielkich produkcji zachodnich.
Filmoteka Narodowa
◄► Pierwsza radziecka produkcja science-fiction z kilkoma świetnymi scenami. Okradanie uczciwych moskwian z cukru przez "burżujów", czy wezwanie uciskanych robotników marsjańskich do budowy Marsjańskiego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich przez kosmonautę-czerwonoarmistę Gusiewa. Druga część filmu zawierająca całą podróż na Marsa okazuje się snem marzącego o wyprawie kosmicznej inżyniera Łosia. Jest też polski akcent: Gusiew jest kawalerzystą Budionnego, który wraca do kraju w 1921, ranny, z przegranej przez Sowietów wojny z Polską.
Ciekawostki:
* Popularność tego filmu sprawiła, że wiele rodziców z Związku Radzieckim nazwało swoje córki imieniem "Aelita".
* To pierwszy filmy Yakova Protazanova nakręcony w Związku Radzieckim po powrocie z emigracji w Paryżu.
Nagrody:
Sputnik nominacje: Jedna, rok 2007, Nagroda Sekcja 'Kino nieme' , * Jakow Protazanow