Poland - Anti-communist Guerrilla-AK, NSZ - Photos

The 'cursed soldiers' (that is, "accursed soldiers" or "damned soldiers"; Polish: Żołnierze wyklęci) is a name applied to a variety of Polish resistance movements formed in the later stages of World War II and afterwards. Created by some members of the Polish Secret State, these clandestine organizations continued their armed struggle against the Stalinist government of Poland well into the 1950s. The guerrilla warfare included an array of military attacks launched against the new communist prisons as well as MBP state security offices, detention facilities for political prisoners, and concentration camps set up across the country. Most of the Polish anti-communist groups ceased to exist in the late 1940s or 1950s, hunted down by MBP security services and NKVD assassination squads. However, the last known 'cursed soldier', Józef Franczak, was killed in an ambush as late as 1963, almost 20 years after the Soviet take-over of Poland.


Czerwiec 1947. Od lewej: Henryk Wybranowski "Tarzan" († 6 XI 1948), Edward Taraszkiewicz "Żelazny" († 6 X 1951), Mieczysław Małecki "Sokół" († 11 XI 1947), Stanisław Pakuła "Krzewina" (skazany na wieloletnie więzienie), Polesie Lubelskie

Styczeń 1946 r. Część oddziału Leona Taraszkiewicza „Jastrzębia”. Dowódca siedzi przy rkm-ach, Polesie Lubelskie

Zygmunt Szendzielarz ''Łupaszko''


V Wileńska Brygada Armii Krajowej Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszko” (1910-1951) – widoczny na foto pierwszy z lewej. Wileńszczyzna wiosna-lato 1944


V Wileńska Brygada

V Wileńska Brygada

Henryk Wieliczko ''Lufa'' - V Wileńska Brygada

Marian Pluciński "Mścisław" - V Wileńska Brygada

Podlasie, jesień 1947. Żołnierze 2. szwadronu VI Brygady Wileńskiej AK. Kpt. "Młot" klęczy pierwszy od prawej (nad nim cyfra 5).

Kazimierz Kamieński ''Huzar'' - VI Brygada Wileńskia

Podlasie 1951 r., kadra oddziału "Huzara". Stoją od lewej: Kazimierz Jakubiak "Tygrys" († 10 V 1952) , Eugeniusz Tymiński "Ryś" († 30 V 1951) , Wacław Zalewski "Zbyszek" († 11 X 1953) , Józef Mościcki "Pantera" († 22 IX 1953) , siedzą od lewej: Kazimierz Parzonko "Zygmunt" († 22 IX 1953) , Adam Ratyniec "Lampart" († 11 V 1952) - VI Brygada Wileńskia


Od lewej stoją: Kazimierz Kamieński ,,Huzar", Lucjan Niemyjski ,,Krakus", Wacław Zalewski ,,Zbyszek" - VI Brygada Wileńskia

Anatol Radziwonik „Olech”, komendant połączonych poakowskich obwodów Szczuczyn i Lida, walczył z reżimem komunistycznym do 12 maja 1949 r., kiedy to poległ przebijając się przez trzy kordony obławy NKWD.

Oddział partyzancki Władysława Janczewskiego "Lalusia" pod Wersoczką w kwietniu 1945. Stoczył wiele walk z NKWD. W lipcu 1945 z Puszczy Rudnickiej przeszedł na teren Polski, gdzie 28 lipca został zaatakowany pod Kraśnianami przez połączone siły NKWD, UB i KBW z Sokółki. W starciu poległo 12 partyzantów, zaś 4 wpadło w ręce Sowietów i UB.

Oddział partyzancki Władysława Janczewskiego "Lalusia" - Ziemia Nowogródzka, Kresy

Józef Kuraś "Ogień"

Żołnierze ze zgrupowania Józefa Kurasia "Ognia".

Ppor. Hieronim Dekutowski "Zapora", lipiec 1944 r.

Lubelskie zgrupowanie AK-WIN cichociemnego "Zapory", podczas partyzanckiegu rajdu w Bieszczady latem 1946


AK-WIN--Od prawej kpt. 'Uskok' i jego z-ca Zygmunt Libera 'Babinicz'


Por. Zygmunt Libera "Babinicz", z-ca kpt. "Uskoka". Aresztowany 20.V.1949 w Ziółkowie, pow. Lublin. Zamordowany 28.V.1950 na Zamku w Lublinie, na mocy wyroku WSR Lublin.


Brygada Świętokrzyska NSZ

Zgrupowanie NSZ "Szarego", Lubelszczyzna


Grupa żołnierzy z oddziału PAS NZW por. Tadeusza Narkiewicza "Ciemnego", 1947 r., Białostockie

Janina Żubryd, NSZ, Bieszczady

Stefania Firkowska, NSZ, Końskie w Kielieckim

Leon Suszyński "P8", Białostockie

Antoni Heda ''Szary'' z Rexem, 1943 r., Kieleckie

Stanisław Sojczyński ''Warszyc'', Łódzkie

Jan Tabortowski „Bruzda” (zdjęcie powojenne)

Ppor. Stanisław Marchewka ps. ''Ryba'' (zdjęcie z 1950 r.)

4 marca 1957r. w miejscowości Jeziorko koło Łomży, SB i KBW rozbiło 3-osobowy oddział "Ryby", wcześniej dowodzony przez majora Jana Tabortowskiego "Bruzdę" który 23 sierpnia 1954r. zginął w czasie ataku na postarunek MO w Przytułach.


Tadeusz Wysocki ''Zegar'' i Wacław Dąbrowski ''Tygrys'' z oddziału "Bruzdy" i "Ryby"

Broń wydobyta 4 marca 1957 r. z bunkra "Ryby" w miejscowości Jeziorko, ukrytego w zabudowaniach Apolinarego Grabowskiego.

Oddział partyzancki Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, dowodzonego przez Adama Kusza ps. „Kłos”, „Garbaty”, operującego w lasach janowskich na Lubelszczyśnie, lato 1950 - Michał Krupa "Wierzba" siedzi z z rkm-em z prawej strony, Andrzej Kiszka "Dąb" leży z rkm-em z prawej strony

Ujęcie Michała Krupy ''Wierzby'' 11 lutego 1959 r. w Kulnie - prawdopodobnie dowódcy ostatniego oddziału partyzanckiego w Polsce

Andrzej Kiszka ''Dąb"", ostatni partyzant NSZ, 31 grudnia 1961 dostał się do niewoli w rejonie Janowa Lubelskiego , otoczony przez MO i SB w leśnym bunkrze koło Huty Krzeszowskiej

Lato 1947. Od lewej; Stanisław Kuchciewicz ''Wiktor'', kpt. Zdzisław Broński ''Uskok'', Józef Franczak ''Lalek'', Walenty Waśkowicz ''Strzała''

Józef Franczak ''Lalek'' - ostatni partyzant II RP, zginął w walce w 1963 r., w rejonie Piask niedaleko Lublina



21 października 1963 roku o godz. 15.45 grupa operacyjna składająca się z dwóch oficerów SB i 35 funkcjonariuszy ZOMO otoczyła zabudowania. Józef Franczak „Lalek” próbował – udając gospodarza – przejść przez linię obławy. Gdy został wezwany do zatrzymania się, wydobył pistolet, oddał kilka strzałów i zaczął uciekać. Wykorzystując luki w linii obławy i osłonę zabudowań gospodarskich, przebiegł ok. 300 metrów, po czym został śmiertelnie ranny i po kilku minutach zmarł. Po sekcji zwłoki trafiły do bezimiennego grobu na lubelskim cmentarzu komunalnym.




"...Nie dajmy zginąć poległym." Zbigniew Herbert

• Odtwórz folder
• Pobierz folder
• Zachomikuj folder