Ożenek.rmb

Polska prapremiera "Ożenku" odbyła się w Łodzi w 1908 roku i od tamtej pory należy do najchętniej grywanych obok "Rewizora" - Gogolowskich sztuk. Do najgłośniejszych inscenizacji należą wystawienia: w Starym Teatrze w 1949 roku w reżyserii Bronisława Dąbrowskiego (grali m.in: Kazimierz Opaliński, Tadeusz Kondrat, Mieczysława Ćwiklińska, Jan Kurnakowicz), w Teatrze Dramatycznym w Warszawie w 1960 roku w reżyserii Gustawa Holoubka (grali m.in.: Jan Świderski, Wiesław Gołas, Aleksander Dzwonkowski) i w Teatrze Powszechnym w Warszawie w 1996 roku w reżyserii Andrzeja Domalika (grali m.in.: Janusz Gajos, Joanna Żółkowska, Franciszek Pieczka, Władysław Kowalski).

Nie na darmo "Ożenek" nazwany został przez autora "zdarzeniem całkiem niewiarygodnym". Historia starań o wydanie się za mąż niemłodej już - 27-letniej kupieckiej córki, Agafii Tichonownej (Maria Peszek), prawie wcale nie opowiada o miłości. Dzięki staraniom operatywnej swatki Fiekły Iwanownej (Anna Seniuk) do domu Agafii przybywa wielu zalotników, a wśród nich postaci tak niebanalne, jak Podkolesin, urzędnik i radca dworu (Zbigniew Zamachowski), Jajecznica, egzekutor (Krzysztof Globisz), Żewakin, emerytowany oficer marynarki (Jerzy Trela), Anuczkin, emerytowany oficer piechoty (Jan Peszek)... Każdy ze starających się o rękę panny, chce zrobić po prostu dobry interes. Dopiero operatywność Koczkariewa (Jerzy Stuhr), przyjaciela Podkolesina, przechyla szalę powodzenia na jego stronę. Cóż z tego, skoro Podkolesin ciągle ma wątpliwości...

Gogol zaczął pisać "Ożenek" w 1833 roku, ale jego ostateczna wersja została ukończona w 1841 roku. Pierwotnie miała być to sztuka rozgrywająca się w środowisku ziemiańskim i nosiła tytuł "Konkurenci do ręki". W grudniu 1842 roku w teatrze petersburskim odbyła się prapremiera. Komedia miała fatalne oceny, a car Mikołaj po kilku scenach opuścił teatr. Gogolowi zarzucono złamanie klasyczności budowy dzieła dramatycznego i nieprawdopodobieństwo postaci. Ówczesna widownia przyzwyczajona była do komedii kończących się happy endem, nie potrafiła docenić walorów drapieżnej satyry obyczajowej.